Class 12 Political Science Chapter 7 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 7 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव सुरक्षानि अर्थ, पारम्परिक आरो अपारम्परिक सुरक्षा, मानवीय सुरक्षा, आतंकवाद, गरीबी, महामारी आरो पर्यावरणीय समस्या जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 7 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🛡️ सुरक्षा नि अर्थ आरो गोनांथि
- ⚔️ पारम्परिक सुरक्षा
- 🌍 अपारम्परिक सुरक्षा
- 👥 मानवीय सुरक्षा
- ☢️ आणविक अस्त्र आरो सामरिक सुरक्षा
- 💣 आतंकवादनि समस्या
- 🌱 पर्यावरण आरो सुरक्षा
- 🦠 महामारी आरो स्वास्थ्य सुरक्षा
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🛡️ समकालीन विश्वाव सुरक्षा: गोनां बिसय
आजनि विश्वाव सुरक्षा होननाया केवल मोनसे राष्ट्रखौ बाहाय राष्ट्रनि आक्रमणनिफ्राय रैखा खालामनायखौनो नाजाय। गरीबी, बेरोजगारी, आतंकवाद, महामारी, पर्यावरणीय समस्या आरो मानवीय संकट जेरै बिसयफोरबो मानवीय सुरक्षाजों सोमोन्दोगोनां।
बे अध्यायाव पारम्परिक सुरक्षा, अपारम्परिक सुरक्षा, मानवीय सुरक्षा, आतंकवादनि खतरा, आणविक अस्त्र, सहयोगमूलक सुरक्षा आरो सुरक्षा मजबूत खालामनायनि उपायफोर जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव पारम्परिक आरो अपारम्परिक सुरक्षानि फराख, विशेषता आरो उदाहरण फोरखौ गोसारै बुजिनांगोन। मानवीय सुरक्षा, आतंकवाद आरो पर्यावरणीय सुरक्षानि गोनांथिखौ बुजिनायजों लघु आरो दीर्घ प्रश्नफोरनि फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 7 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा सुरक्षा जों सोमोन्दोगोनां बिसयफोरखौ सहजै बुजिनो हायो। परीक्षायाव गोनां बिसयफोरखौ सुस्रांथि महरै दिहुननाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-कः गोदानि विश्वनि राजनैतिक बिजिरनाय (Contemporary World Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 7 Solutions Bodo Medium
अध्याय – 7: साम्प्रतिक बिस्वत निरापत्ता (Security in the Contemporary World)
निर्वाचित प्रश्न-उत्तर (Selected Questions-Answers)
अति संक्षिप्त उत्तरनि प्रश्नफोर (VSA/Marks: 1 each)
(क) गोलकिय निरापत्तानि प्रति भावुकि स्रिजानाय दुइटा कारक लिर। अथवा मानव जातिया सामनाय जादों दुइटा भावुकिनि मुंखा लिर।
उः दरिद्रता (Poverty) आरो आतंकवाद (Terrorism) |
(ख) माब्ला आतंकवादीफोरआं भारतनि संसद भवनाव आक्रमण खालामनाय जाहोन?
उः २००१ स्नायाव।
(ग) आधुनिक बिस्वाव नुजाब्ला मोनसे भयनि उफ्रा लिर।
उ: आतंकवाद (Terrorism) |
(घ) ‘निरापत्ता’ बुले मा बुझे? H.S. ’16
उः ‘निरापत्ता’ बुले साधारणते भावुकि बा बिपर्ययखौ प्रतिहत खालामनायनि थाखाय लानाय सुरक्षानि ब्यवस्था बुझे।
(ङ) परम्परागत निरापत्ता कौशलनि मोनसे उपादान लिर।
उः खामानियानि भारसाम्य (Balance of Power) |
(च) आणविक शक्तिसम्पन्न दुइखान राष्ट्रनि मुंखा लिर।
उः चीन (China) आरो भारत (India)।
(छ) माब्ला अमेरिका (United States) नि World Trade Center आव आतंकवादीफोरआं आक्रमण खालामनाय जाहोन?
उः ११ सेप्टेम्बर २००१ स्नायाव।
(ज) प्रव्रजन (Migration) नि मोनसे कारण लिर।
उः दरिद्रता (Poverty) |
(झ) भारतआं गोदान बाख्राय माब्ला पारमाणविक परिक्षा (Nuclear Test) खालामनाय जाहोन?
उः १९७४ स्नायाव।
(ञ) Anti-Ballistic Missile Treaty माब्ला स्वाक्षर खालामनाय जाहोन?
उः १९७२ स्नायाव।
(ट) अस्त्र-शस्त्र नियंत्रण (Arms Control) बुले मा बुझे?
उ: अस्त्र-शस्त्रनि उद्भावन आरो प्रसारखौ नियन्त्रण खालामनायखौ अस्त्र-शस्त्र नियंत्रण’ (Arms Control) बुले कुवा जाय।
(ठ) ‘निरापत्ता स्थापना ब्यवस्था’ (Security Establishment Mechanism) बुले मा बुझे?
उः निरापत्ताजनित बिषयाव राष्ट्रफोरनि गेजेराव नियमित जानकारी आदान-प्रदान खालामनाय प्रक्रमखौ निरापत्ता स्थापना ब्यवस्था बुले कुवा जाय।
(ड) ‘मैत्री संघ’ (Alliance) बुले मा बुझे?
उः सामरिक आक्रमणखौ प्रतिहत खालामनायनि थाखाय राष्ट्रफोरनि गेजेराव गथ’ जाबाय सामरिक मितालीखौ मैत्री संघ’ (Alliance) बुले कुवा जाय।
(ढ) आभ्यन्तरिण जायगानि सोलायनाय मानुस (Internally Displaced Persons) बुले मा बुझे?
उः जाय मानुसफोरआं विभिन्न कारण बा निरापत्ताहीनतायनि थाखाय देशनि सीमाभितर थांयै निजर न’खोर एरिदों, बिफोरखौ आभ्यन्तरिण जायगानि सोलायनाय मानुस’ (Internally Displaced Persons) बुले कुवा जाय।
(ण) मानविय निरापत्ता (Human Security) मा बुझे?
उः मानुसखौ भय, त्रास, अभाव आदिनिफ्राय सुरखा होनो आरो मानव मर्यादाजों जिबोन जापन खालामनो उपयुक्त परिबेश होनाय ब्यवस्थाखौ मानविय निरापत्ता’ (Human Security) बुले कुवा जाय।
(त) भारतनि पारमाणविक परिक्षा खालामनायनि उद्देस्य मा?
उः भारतनि मुख्य उद्देस्य होनो राष्ट्रीय निरापत्ताखौ सुरक्षीत खालामनाय ।
(थ) गोलकिय भावुकिनि मोनसे उदाहरण दि।
उः गोलकिय उष्णता बारनाय (Global Warming) |
(द) मा होनो धनिय राष्ट्रखौ आरो धनिय खालामो ?
उः जनसंख्या ह्रास आरो उच्च जनमूड़ी आय बारनाय (High Per Capita Income Growth) |
(ध) मानुस कियै प्रव्रजन खालामो?
उः उन्नत आरो निरापद जिबोननि थाखाय मानुस प्रव्रजन खालामो।
(न) माब्ला Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) खालामनाय जाहोन?
उः १९६८ स्नायाव।
(प) प्रदूषण (Pollution) मा?
उः प्राकृतिय परिबेश जिबोन जापननि बिरुध्द जायाव जादों बे अवस्थाखौ प्रदूषण’ (Pollution) बुले कुवा जाय।
(फ) Chemical Weapons Convention (CWC) आव मानि राष्ट्रफोरआं सममति होनाय जाहोन?
उः १८१ खन।
(ब) गुदि समाजफोराव निरापत्तानि धारणा समान ने?
उः गुदि समाजफोराव निरापत्तानि धारणा समान नङा।
(भ) राष्ट्रसंघ (United Nations) नि कुन संस्था पारमाणविक प्रविधि (Nuclear Technology) नि निरापद आरो शान्तिपूर्ण ब्यवहारखौ नाय? H.S. ’18
उ: International Atomic Energy Agency (IAEA) 1
(म) मानव निरापत्तानि जायखिजाय मोनसे भावुकिनि मुंखा लिर। H.S. ’17
उः दरिद्रता (Poverty) |
समु प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मोलांख – २)
(क) प्रव्रजनकारी (Migrants) आरो शरणार्थी (Refugees) नि गेजेराव पार्थक्य मा? H.S. ’15, 17,19
उः उन्नत जिबोन बा कर्मसंस्थाननि थाखाय मानुस निजर देश बा जायगाखौ एरि गुबुन जायगाय थांयै थांनायखौ प्रव्रजन’ (Migration) बुले कुवा जाय। आनफालाव, प्राकृतिक दुर्जोंग, जुजायनाय बा राजनीतिक अत्याचारनि थाखाय निजर देश एरि गुबुन देशाय पलायन खालामनाय मानुसखौ शरणार्थी (Refugees) बुले कुवा जाय। प्रव्रजनकारीफोरखौ सुरखा होनो सरकार बाध्य नङा, नाथाय शरणार्थीफोर आं राजनीतिक पृष्ठपोषकता लाबो।
(ख) परम्परागत (Traditional) आरो अपरम्परागत (Non-Traditional) निरापत्तानि गेजेराव पार्थक्य मा? H.S. ’14, ’20
उः परम्परागत निरापत्ता आ राष्ट्रनि आभ्यन्तरिण आरो बाह्य निरापत्ताखौ सूचो, आरो बेयाव मुख्यत’ सामरिक दिगनाय थाय। आनफालाव, अपरम्परागत निरापत्ता आ सामरिक भावुकिखौ लांघि गाबगोन बिस्तृत भावुकिफोरनि बिरुध्द सुरक्षाखौ समावेश खालामो।
(ग) दुइटा स्वास्थ्यजनित महमारी (Epidemics) नि मुंखा लिर।
उ: HIV/AIDS आरो COVID-19 (Coronavirus) |
(घ) भावुकिनि दुइटा दुइटा न’ गाबनाय उफ्रानि उदाहरण दि।
उः (१) आन्तार्जातिक आतंकवाद (International Terrorism)
(२) गोलकिय उष्णता (Global Warming)।
(ङ) मानव अधिकार (Human Rights) नि विभिन्न श्रेणीफोर मा मा?
उः मानव अधिकारनि मुख्य श्रेणीफोर होनो-
(१) राजनीतिक अधिकार (Political Rights)
(२) आर्थिक आरो सामाजिक अधिकार (Economic and Social Rights)
(३) दुर्बल समाजगोष्ठीफोरनि अधिकार सिसु अधिकार, शरणार्थी अधिकार, संख्यालघु अधिकार आदि।
(च) मानव अधिकार (Human Rights) बुले मा बुझे?
उः बिस्वाव थांनाय मानुसफोरखौ जाति, वर्ण, धर्म, समुदाय, लिंग आदि बिभेद न’ग्रा मानुस बिसोराय जिउनायनि थाखाय जोंनाय गोनांथान सुबिधाफोरखौ ‘मानव अधिकार’ (Human Rights) बुले कुवा जाय।
मजलिया दैर्यनि प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मोलांख – ४)
(क) बाहिरनि भावुकिनिफ्राय निरापत्तानि परम्परागत धाराणानि चारिटा उपादान मा मा? उदाहरण दि। H.S. ’14
उः बाहिरनि भावुकिनिफ्राय निरापत्तानि परम्परागत धाराणानि चारिटा उपादान होनो—
(१) अवरोध (Deterrence): बेनि अर्थ होनो जुजायनायनि सम्भाबनाखौ रोखनाय। उदाहरण-भारतनि पारमाणविक परिक्षा (Nuclear Test) |
(२) रक्षा (Defence): जुजायनायखौ सीमित खालामनाय बा समापन खालामनायखौ रक्षा बुले कुवा जाय। उदाहरण भारत आरो चीननि गेजेराव जाबाय १९६२ स्नायानि जुजायनाय।
(३) खामानियानि भारसाम्य (Balance of Power): प्रत्येक राष्ट्रआं आन राष्ट्रफोरजों निजर खामानियानि भारसाम्य राखा खालामनांगोन। उदाहरण—भारत आरो बांग्लादेश (Bangladesh)।
(४) मित्रीगोट गथ’ (Alliance Formation): गाबगोन राष्ट्रफोरनि गेजेराव मित्रीगोट गथ खालामनायजों जुजायनायखौ रोखनो हागौ। उदाहरण- NATO—CENTOI
(ख) भारत (India) नि निरापत्ता कौशलनि चारिटा उपादान लिर। H.S. ’19
उः भारतनि निरापत्ता कौशलनि चारिटा उपादान होनो-
(१) सामरिक दक्षता बारनाय-भारतआं युद्ध जहाज, युद्ध विमान, सैन्य शक्ति बारनाय आरो सैन्य आधुनिकीकरणखौ गुरुत्व होनाय।
(२) आन्तार्जातिक संस्था (International Organisations) फोरखौ सुदृढ़ खालामनायजों निरापत्ता सुनिश्चित खालामनाय । भारतआं राष्ट्रसंघ (United Nations) प्रति आस्था होनाय।
(३) राष्ट्रिय एकता आरो एकजुटता सुदृढ़ खालामनाय।
(४) आर्थिक दिग पंचवार्षिक योजना (Five Year Plans), शिक्षा प्रसार, दरिद्रता दूर खालामनाय, उद्योग विस्तार, कृषि विकास आदि।
(ग) शरणार्थी (Refugees) नि उपरि मोनसे टुका लिर।
उः प्राकृतिक दुर्जोग, जुजायनाय बा राजनीतिक अत्याचारनि थाखाय निजर राष्ट्र एरि गुबुन राष्ट्राय पलायन खालामनाय मानुसफोरखौ शरणार्थी’ (Refugees) बुले कुवा जाय। १९९० स्नायाव साम्प्रदायिक संघर्षनि थाखाय गाबगोन कश्मीरि पण्डितफोरआं निजर जायगा एरि भारतनि गुबुन राज्यफोराव आश्रय लाबाय। बिफोरखौ आभ्यन्तरिण बिस्थापित मानुस बुले कुवा जाय।
शरणार्थीफोरनि जिबोनाव गाबगोन समस्या थाय जिबिका, भोजन, बासस्थान आदि। बिस्वाव शरणार्थी समस्या आन्तार्जातिक स्तराव मोनसे गोजौ भावुकि बिसोराय जादों। उदाहरण म्यानमार (Myanmar) निफ्राय बांग्लादेश (Bangladesh) आव जाबाय शरणार्थी।
(घ) ‘मानव निरापत्ता भय आरो अभावनिफ्राय मुक्त होनाय बुझे ब्याख्या खालाम।
उः मानुसखौ सामाजिक, राजनीतिक, आर्थिक आरो सांस्कृतिक दिगनायाव आवश्यक निरापत्ता लाबायनाय अवस्था मानव निरापत्ता’ (Human Security)। बेनि गोदान सर्त होनो भय आरो अभावनिफ्राय मुक्ति। जदि मानुस भय बा दरिद्रतानि गेजेराव थाय, तेबे बेयो जायखिजाय अधिकार भोग खालामनो नाङा। आर्थिक विकास आरो सांस्कृतिक उन्नयनओ जाबो नाङा। सोंनायाव मानव निरापत्ता बुले भय आरो अभावनिफ्राय मुक्त अवस्था बुझे।
(ङ) बिस्व दरिद्रता (Global Poverty) नि उपरि मोनसे टुका लिर। H.S. ’15, ’18
उः जखन राष्ट्राव कर्मसंस्थान नाथाय बा आयनायनि उपाय नाथाय, तखन दरिद्रता जादों। दरिद्रता मानव समाजनि मोनसे अभिशाप। बेयो मानुसखौ भोजन, वस्त्र, शिक्षा, उपचार न’दों। बिस्वाव लगभग ४० प्रतिशत मानुस दरिद्र। दरिद्र राष्ट्रफोराव जनसंख्या बारनाय गोबां। आगोलनि ५० बछराव जनसंख्या तीनगुण जाबो बुले अनुमान खालामो।
रचनाधर्मी प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मोलांख – ६)
(क) स्वाक्षरता (Literacy) खौ मानव निरापत्तानि उपरि प्रभावखौ आलचना खालाम।
उः स्वाक्षरता मानव निरापत्तानि उपरि गोजौ प्रभाव लाबो-
(१) अशिक्षा मानुसखौ निरापत्ताहीन खालामो, शिक्षा निरापत्ता होनो।
(२) शिक्षा जों कर्मसंस्थान लाबायनाय सजिलो, बेयाव निरापत्ता बारो।
(३) अशिक्षित मानुसखौ राजनीतिक नेताफोर आं फोस्लाबो हागौ, शिक्षित मानुसखौ नाङा।
(४) शिक्षा महिला सावलम्बी खालामो, परिवाराव सुब्यवस्था जादों, निरापत्ता बारो।
(ख) दानिखालि बिस्वाव आतंकवाद (Terrorism) दमननि थाखाय परामर्शफोर दि।
उ: आतंकवाद मोनसे गोजौ समस्या-
(१) बिस्वजुड़ा जनमत गथ खालामनाय।
(२) सुरक्षा बलखौ आधुनिकीकरण खालामनाय ।
(३) कठोर कानून गथ’ आरो आतंकवादीफोरखौ दण्ड होनाय।
(४) समाजनि कारणफोर दूर खालामनाय।
(५) जनसाधारणनि सहयोग लाबायनाय।
(६) समाजाव एकता आरो भाईचारा गथ खालामनाय।
(ग) अपरम्परागत बा मानव निरापत्ता (Human Security) मा? दुइटा भावुकिनि बारे आलचना खालाम। H.S. ’13
उः मानव निरापत्ता होनो मानुसखौ भय, त्रास, अभावनिफ्राय सुरखा होनो।
भावुकिफोर-
(१) दरिद्रता (Poverty)
(२) आतंकवाद (Terrorism)
(घ) प्रव्रजन (Migration) आरो मानव निरापत्तानि गेजेराव सम्बन्ध आलचना खालाम। H.S. ’16
उः प्रव्रजन होनो उन्नत जिबोननि थाखाय जायगा सोलायनाय। प्रव्रजनकारीफोरखौ राष्ट्र सदा सुरखा होनो नाङा, बेनि थाखाय समस्या जादों। उदाहरण – नेपाल (Nepal), भूटान (Bhutan), बांग्लादेश (Bangladesh) निफ्राय भारत (India) आव प्रव्रजन । बेफोर मानुस बिसोराय मानव निरापत्ता अधिकार थाय। सरकार बिफोरखौ सहायता होनो लागो-
नागरित्व बा कर्मसंस्थान।
(ङ) मानव निरापत्ता आरो स्वास्थ्य (Health) नि गेजेराव सम्बन्ध मा? H.S. ’17, ’20
उः मानव निरापत्ता आरो स्वास्थ्य गेजेराव गोजौ सम्बन्ध थाय। स्वास्थ्य भाल न’थांयै जिबोन भाल न’जाबो । HIV/AIDS, COVID-19, Swine Flu, Ebola, Zika आदि रोगफोर मानव निरापत्तानि भावुकि। सोंनायाव स्वास्थ्य सुरक्षा मानव निरापत्तानि गोजौ भाग, आरो बिस्व राष्ट्रफोरखौ बेनि उपरि गुरुत्व होनो लागो।
