Class 12 Political Science Chapter 19 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 19 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव 1989 नि उनाव भारतनि राजनीति आव फैनाय गोनां सोलायनाय, गठबंधन राजनीति, क्षेत्रीय दलफोरनि बांसिन भूमिका, मंडल मुद्दा, नावा आर्थिक नीति आरो भारतीय राजनीति आव गोदान सोलायनाय जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 19 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🗳️ 1989 नि उनाव राजनैतिक सोलायनाय
- 🤝 गठबंधन राजनीति नि जौगानाय
- 👥 क्षेत्रीय दलफोरनि बांसिन भूमिका
- ⚖️ मंडल आयोग आरो सामाजिक न्याय
- 💰 नावा आर्थिक नीति आरो आर्थिक सुधार
- 🛕 अयोध्या विवाद आरो राम जन्मभूमि आन्दोलन
- 🏛️ भारतीय राजनीति आव गोदान राजनीतिक सहमति
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🇮🇳 भारतीय राजनीति आव हालनि जौगानाय: गोनां बिसय
1980 दशकनि जोबनायनिफ्राय भारतनि राजनीति आव गोबां गोनां सोलायनाय फैनाय जादों। 1989 नि चुनावनि उनाव गठबंधन सरकारनि जुग, क्षेत्रीय दलफोरनि बांसिन भूमिका आरो सामाजिक न्यायनि मुद्दा भारतीय राजनीति आव गोनां जादोंमोन।
बे अध्यायाव मंडल आयोग, पिछड़ा वर्गनि राजनीति, 1991 नि नावा आर्थिक नीति, अयोध्या विवाद, साम्प्रदायिकता, धर्मनिरपेक्षता आरो गठबंधन राजनीति जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो। बे सोलायनायफोरा भारतीय लोकतन्त्र आरो चुनावी राजनीतिखौ गोदान महर होदोंमोन।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव 1989 नि उनाव जादोंमोन प्रमुख राजनैतिक सोलायनायफोरखौ समनि क्रमजों बुजिनांगोन। मंडल मुद्दा, गठबंधन राजनीति, नावा आर्थिक नीति आरो अयोध्या विवादनि कारण आरो प्रभावखौ गोसारै बुजिनायजों परीक्षायाव गोनां प्रश्नफोरनि फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 19 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा भारतीय राजनीति आव फैनाय गोदान सोलायनायफोरखौ सहजै बुजिनो हायो। अध्यायजों सोमोन्दोगोनां गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-खः स्वाधीनतार उनाव भारतनि राजनैतिक बिजिरनाय (Post Independent Indian Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 19 Solutions Bodo Medium
अध्याय-19: भारतनि राजनीतिार गोजौ गोजोनाय बिख्रिनाय (Recent Developments in Indian Politics)
चयनित प्रश्न-उत्तर (Selected Questions-Answers)
अति-संक्षिप्त उत्तर प्रश्न (Very Short Answer Type Questions):
(a) भारत (India) नि ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) नि मोनसे विशेषता (feature) लिख। H.S. ’17, ’19
उ: आर्थिक उदारीकरण (Economic liberalization) |
(b) ‘गोधरा घटना’ (Godhra incident) खौन सानाव साजाय जाबाय?
उ: 27 फरवरी 2002 सानाव।
(c) ‘भाईचारा’ (Bhaichara) माने माबा?
उः सामाजिक सद्भाव (social harmony) बा भ्रातृत्व (brotherhood) ।
(d) ‘बहुजन समाज पार्टी’ (Bahujan Samaj Party) नि संस्थापक (founder) गौनो आसिल?
उ: कांशीराम (Kanshi Ram)1
(e) ‘मण्डल आयोग’ (Mandal Commission) नि अध्यक्ष (Chairman) गौनो आसिल?
उः बिंदेश्वरी प्रसाद मण्डल (Bindeshwari Prasad Mandal) |
(f) कुन सरकार (government) या भारत (India) आव ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) अपनाय (adopted) खालामदों?
उः पी. वी. नरसिम्हा राव (P. V. Narasimha Rao) सरकार (Government) |
(g) ‘मौन क्रान्ति’ (Silent Revolution) माने माबा?
उः भारत (India) नि राजनीति (politics) आव अन्य पिछड़ा वर्ग (Other Backward Classes) आरो निचला वर्ग (lower strata) नि उदय (rise) खौ क्रिस्टोफर जैफ्रेलोट (Christopher Jaffrelot) या ‘मौन क्रान्ति’ (Silent Revolution) बिबुं खालामदों।
संक्षिप्त उत्तर प्रश्न (Short Answer Type Questions)
(a) 1991 सानाव भारत (India) या अपनाय खालामखौ नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) नि दुईटा मुख्य विशेषता (main features) लिखा H.S. ’15, 220
उ: (1) उदारीकरण (Liberalization): एइ नीति (policy) या अर्थव्यवस्था (economy) खौ अनावश्यक सरकारी नियन्त्रण (unnecessary state control) निफ्राय मुक्त (free) खालामदों आरो औद्योगिक लाइसेंस प्रणाली (industrial licensing system) समाप्त (abolished) खालामदों।
(2) निजीकरण (Privatization): एइ नीति (policy) नि आन महत्वपूर्ण विशेषता (feature) होनाय सार्वजनिक क्षेत्र (public sector) उद्यमफोर (enterprises) आव निजी स्वामित्व (private ownership) आरो निजी प्रबंधन (private management) प्रबेश (introduction) खालामनाय।
(b) भारत (India) आव साम्प्रदायिकता (Communalism) नि उदय (rise) नि दुईटा कारण (causes) लिख।
उ: (1) ब्रिटिश शासकफोर (British rulers) नि ‘फूट डालो और शासन करो’ (Divide and Rule Policy) |
(2) भारत (India) आव गाबोन समयाव विभिन्न साम्प्रदायिक संगठन (communal organizations) नि गठन (formation) |
मध्यम-लांबा प्रश्न (Medium Length Answer Questions):
(a) ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) ऊपर मोनसे टिप्पणी (note) लिख । H.S. ’17
उः वैश्वीकरण (globalization) जों मुकाबला (cope) खालामनो आरो आर्थिक संकट (economic crisis) निफ्राय उबार (overcome) खालामनो थाखाय भारत (India) या 1991 सानाव ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) अपनाय खालामदों।
30 दिसम्बर 1994 सानाव भारत (India) ‘विश्व व्यापार संगठन’ (World Trade Organization) नि सदस्य (member) जाबाय आरो उदार आर्थिक नीति (liberal economic policies) नि भागीदार (partner) जाबाय।
(b) ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) नि पक्ष (favour) आव तर्कफोर (arguments) प्रस्तुत (present) खालाम।
उ: (1) एइ नीति (policy) द्वारा भारत (India) नि औद्योगिक क्षेत्र (industrial sector) वैश्विक उद्योग (global industrial sector) जों प्रतिस्पर्धा (compete) खालामनो आत्मविश्वास (confidence) पाबाय।
(2) एइ नीति (policy) लागू (introduced) खालामनाय पछात आर्थिक विकास दर (economic growth rate) बढ़ाय जाबाय।
(3) सार्वजनिक क्षेत्र (public sector) उद्यमफोर (enterprises) नि दक्षता (efficiency) आरो लाभप्रदता (profitability) सुधार खालामनो उपाय (measures) लानाय जाबाय।
(4) उदारीकरण (liberalization) कारणे बहुराष्ट्रीय निगम (multinational corporations) भारत (India) आव व्यापार (business) शुरू खालामदों, जाहाय रोजगार (employment) बढ़ायदों।
(5) लघु उद्योगफोर (small-scale industries) विकास (development) थाखाय गाबोन उपाय (measures) लानाय जाबाय।
(c) ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) बिरोधाव (against) तर्कफोर (arguments) प्रस्तुत खालाम।
उ: (1) एइ नीति (policy) कृषि क्षेत्र (agricultural sector) खौ उपेक्षा (neglect) खालामदों, जाहाय किसानफोर (farmers) नि स्थिति (condition) खराब (miserable) जाबाय।
(2) भारत (India) ‘विश्व बैंक’ (World Bank) आरो अन्तर्राष्ट्रीय मुद्रा कोष’ (International Monetary Fund) नि ऊपर निर्भर (dependent) जाबाय।
(3) विदेशी तकनीक (foreign technology) ऊपर निर्भरता (dependence) बढ़ाय जाबाय आरो स्वदेशी तकनीक (indigenous technology) विकास नखालामदों।
(4) सब्सिडी (subsidies) घटायनाय कारणे गरीब वर्ग (poorer sections) नुकसान (affected) जाबाय।
(5) मुक्त बाजार (free market) कारणे उपभोक्तावाद (consumerism) बढ़ाय जाबाय।
(6) शिक्षा (education) निजीकरण (privatization) कारणे महंगा (expensive) जाबाय।
(7) लाभ (benefits) सीमित मानुखफोर (limited section of people) लोइ सीमित थादों।
(d) ‘मण्डल आयोग’ (Mandal Commission) नि सिफारिशफोर (recommendations) चर्चा खालाम। H.S. ’20
उ: 1979 सानाव जनता पार्टी (Janata Party) सरकार (government) या पिछड़ा वर्ग (backward classes) नि सामाजिक (social) आरो आर्थिक स्थिति (economic condition) अध्ययन (study) खालामनो आयोग (commission) गठन खालामदों।
एइ आयोग (commission) नि अध्यक्ष (Chairman) आसिल बिंदेश्वरी प्रसाद मण्डल (Bindeshwari Prasad Mandal)|
1980 सानाव रिपोर्ट (report) दान खालामदों। बेनि मुख्य सिफारिशफोर (recommendations) होनाय-
(1) सरकारी नौकरी (government jobs) आरो शिक्षण संस्था (educational institutions) आव 27% आरक्षण (reservation) |
(2) OBC (OBCs) थाखाय आर्थिक सहायता (financial assistance) दान खालामनाय।
(3) भूमि सुधार (land reforms) खालामनाय ।
(4) लघु उद्योग (small-scale industries) स्थापनो (establish) थाखाय सहायता (assistance) |
(5) विशेष शिक्षा योजना (special educational schemes) अपनायनाय।
निबंध-प्रकार प्रश्न (Essay Type Questions):
(a) 1991 सानाव भारत (India) या अपनाय खालामखौ नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) नि मुख्य विशेषता (main features) चर्चा खालाम।
उ: (1) उदारीकरण (Liberalization): अर्थव्यवस्था (economy) खौ सरकारी नियन्त्रण (state control) निफ्राय मुक्त खालामदों।
(2) निजीकरण (Privatization): सार्वजनिक क्षेत्र (public sector) आव निजी स्वामित्व (private ownership) लानाय।
(3) आर्थिक वैश्वीकरण (Economic Globalization): वैश्विक अर्थव्यवस्था (global economy) जों जुड़ायनाय।
(4) नया सार्वजनिक क्षेत्र नीति (New Public Sector Policy): सार्वजनिक क्षेत्र (public sector) निफ्राय निजी क्षेत्र (private sector) आव जोर (emphasis) सोलाय जाबाय।
(5) आधुनिकीकरण (Modernization): आधुनिक तकनीक (modern technology) अपनायनाय।
(6) वित्तीय सुधार (Financial Reforms): बैंक (banks) आरो वित्तीय प्रणाली (financial system) आव सुधार (reforms) लानाय।
(b) भारत (India) आव साम्प्रदायिकता (Communalism) नि उदय (rise) नि कारणफोर (causes) चर्चा खालाम।
उ: (1) ‘फूट डालो और शासन करो’ (Divide and Rule Policy) द्वारा ब्रिटिश (British) या विभाजन (division) साजाय खालामदों।
(2) साम्प्रदायिक संगठनफोर (communal organizations) घृणा (hatred) फैलायदों।
(3) सरकार (govemment) समय-समयाव साम्प्रदायिक दंगा (communal riots) नियंत्रित नखालामदों।
(4) तुष्टिकरण राजनीति (politics of appeasement) साम्प्रदायिक तनाव (communal tension) बढ़ायदों।
(5) धार्मिक प्रतीक (religious symbolism) राजनीतिक आन्दोलन (political movements) आव प्रयोग (use) खालामनाय कारणे साम्प्रदायिकता (communalism) बढ़ाय जाबाय।
(c) भारत (India) आव साम्प्रदायिकता (Communalism) रोकायनाय थाखाय उपायफोर (measures) चर्चा खालाम।
उ: (1) शिक्षा (education) द्वारा सहिष्णुता (tolerance) आरो धर्मनिरपेक्षता (secular values) सिखायनाय।
(2) मीडिया (media) या उक्थि समाचार (provocative news) प्रकाशित (publish) नखालामनाय ।
(3) प्रशासन (administration) या समयाव कदम (prompt action) लानाय।
(4) आर्थिक असमानता (economic inequality) घटायनाय।
(5) विभिन्न समुदाय (communities) नि मझां विश्वास (mutual trust) साजाय खालामनाय।
(d) अयोध्या (Ayodhya) आरो गोधरा (Godhra) घटना (incidents) सन्दर्भाव भारत (India) आव साम्प्रदायिकता (Communalism) नि चुनौतीफोर (challenges) चर्चा खालाम। H.S. ’13
उः भारत (India) आव साम्प्रदायिकता (communalism) ब्रिटिश काल (British period) निफ्राय शुरू जाबाय, नाथाय 20म शताब्दी (20th century) नि अन्तिम दशक (last decade) आव एइखानाय गोजोन गंभीर (serious) रूप (form) लानाय जाबाय।
6 दिसम्बर 1992 सानाव अयोध्या (Ayodhya) आव बाबरी मस्जिद (Babri Masjid) ध्वंस (demolished) खालामदों। एइखानाय हिन्दू (Hindus) आरो मुस्लिम (Muslims) नि मझां गोजोन संघर्ष (conflict) साजाय खालामदों आरो हजार मानुख (thousands of people) मराय जाबाय।
27 फरवरी 2002 सानाव गोधरा (Godhra), गुजरात (Gujarat) आव ‘साबरमती एक्सप्रेस’ (Sabarmati Express) नि कोच (coach) आगि (fire) लगाय जाबाय, जाहाय लगभग 57 मानुख (people) नि मृत्यु (death) जाबाय।
एइ घटना (incident) नि पछात गुजरात (Gujarat) आव साम्प्रदायिक हिंसा (communal violence) फैलाय जाबाय आरो हजार मानुख (people) प्रभावित (affected) जाबाय।
एइ दुई घटना (incidents) भारत (India) नि धर्मनिरपेक्ष नीति (secular policy) खौ गोजोन आघात (severe blow) दान खालामदों।
