Class 12 Political Science Chapter 14 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 14 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव कांग्रेस प्रणाली आव फैनाय चुनौती, 1967 नि चुनाव, कांग्रेसनि आन्तरिक बिभाजन, 1969 नि राष्ट्रपति चुनाव आरो इन्दिरा गांधीनि नेतृत्वाव कांग्रेस प्रणालीनि पुनःस्थापना जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 14 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🗳️ 1967 नि सामान्य चुनाव
- 🏛️ कांग्रेस प्रणालीनि थाखाय फैनाय चुनौतीफोर
- ⚖️ कांग्रेसनि आन्तरिक बिरोदा
- 🔄 कांग्रेसनि बिभाजन
- 🗳️ 1969 नि राष्ट्रपति चुनाव
- 👩 इन्दिरा गांधीनि नेतृत्व
- 🤝 कांग्रेस प्रणालीनि पुनःस्थापना
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🇮🇳 कांग्रेस प्रणालीनि चुनौती आरो पुनःस्थापना: गोनां बिसय
भारतनि सिगांनि चुनावफोराव कांग्रेसआ गोनां प्रभुत्व लाबोदोंमोन। नाथाय 1967 नि चुनावनि उनाव कांग्रेसआ बांसिन राजनैतिक चुनौतीफोरनि सामनाय जादोंमोन। गुबुन दलफोरनि गोहो बांसिन जादोंमोन आरो कांग्रेसनि गेजेरावबो आन्तरिक मतभेद फैनाय जादोंमोन।
बे अध्यायाव 1967 नि चुनाव, कांग्रेसनि चुनौती, कांग्रेसनि बिभाजन, 1969 नि राष्ट्रपति चुनाव, इन्दिरा गांधीनि नेतृत्व आरो कांग्रेसनि पुनःस्थापना जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव 1967 नि चुनावनि गोनांथि, कांग्रेसनि आन्तरिक चुनौती, 1969 नि कांग्रेस बिभाजन आरो कांग्रेसनि पुनःस्थापना खौ गोसारै बुजिनांगोन। घटनाफोरखौ क्रमजों फरायनायजों परीक्षायाव गोनां प्रश्नफोरनि फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 14 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा कांग्रेस प्रणालीनि चुनौती आरो पुनःस्थापनानि घटनाफोरखौ सहजै बुजिनो हायो। अध्यायजों सोमोन्दोगोनां गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-खः स्वाधीनतार उनाव भारतनि राजनैतिक बिजिरनाय (Post Independent Indian Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 14 Solutions Bodo Medium
अध्याय – 14: कांग्रेस सिस्टमनि चुनौती आरो फिन थाबायनाय (Challenges to the Reestablishment of the Congress System)
बासिखिन्थाय गोसांनि प्रश्न-उत्तरसब (Selected Questions-Answers)
गोजोंथो सानफोरनि प्रश्न (Very Short Questions): (माखासेनि मानः 1)
(a) ‘आया राम, गया राम’ (Aya Ram, Gaya Ram) होनाय खोनासेनि कुन क्षेत्रनि MLA जों जुङा?
उः हरियाणा (Haryana) |
(b) भारतआव गठबन्धन प्रणाली (coalition system) गोनांनो गुदि गोजोनाय जाय?
उ: 1967 बोसोरनिफ्राय (From the year 1967)1
(c) चतुर्थ सामान्य निर्वाचन (Fourth General Election) माबोरै खालामनाय जाय?
उ: 1967 बोसोरआव (In 1967)।
(d) 1967 सामान्य निर्वाचन (1967 General Election) आव भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस (Indian National Congress)ए लोक सभा (Lok Sabha) आव माबोरै सीट लाबाय?
उ: 283 सीट (283 seats) |
(e) ‘दल-बदल’ (defection) बिदिन माने मा? H.S. ’14
उः जेब्ला मोनसे निर्वाचित सदस्य (elected member) मोनसे दल (party) निफ्राय गुबुन दलआव जाबाय नायबा नोंथाङा नवा दल (new party) थापाय, बेखौ ‘दल-बदल’ (defection) बिदिन।
(f) भारतनि कुन दशकखौ ‘खतरनाक दशक’ (dangerous decade) बिदिन बिथाङा? H.S. ’12
उ: 1960नि दशक (The 1960s)1
(g) लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri) कुन राज्यनि (state) मानुह आसिल?
उः उत्तर प्रदेश (Uttar Pradesh) |
(h) लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri) नि उनाव भारतनि प्रधानमन्त्री (Prime Minister of India) नोंथाङा जानाय?
उः श्रीमती इन्दिरा गांधी (Mrs. Indira Gandhi) |
(i) DMKनि पुरा नां (full form) मा?
उः द्रविड़ मुनेत्र कड़गम (Dravida Munnetra Kazhagam) |
(j) SVDनि पुरा नां (full form) मा?
उः संयुक्त विधायक दल (Sanyukt Vidhayak Dal) 1
(k) भारतनि राजनीतिक आरो निर्वाचन इतिहास (political and electoral history) आव कुन बोसोरखौ मोलायनि बोसोर (landmark year) बिदिन मानाय?
उ: 1967 बोसोर (The year 1967)1
(l) ‘सिन्डिकेट’ (Syndicate) बिदिन माने मा?
उः ‘सिन्डिकेट’ (Syndicate) होनाय खोनासे मोनसे शक्तिशाली आरो प्रभावशाली राजनीतिक नेताफोरनि (political leaders) गोथां (group)।
(m) लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri) भारतनि ______प्रधानमन्त्री (Prime Minister of India) आसिल। (Fill in the blank)
उः द्वितीय (Second)।
(n) ‘गरीबी हटाओ’ (Garibi Hatao) होनाय नारा (slogan) कुन दलनि (party) आसिल?
उ: कांग्रेस दल (Congress Party) |
(०) ‘जय जवान, जय किसान’ (Jai Jawan, Jai Kisan) होनाय नारा (slogan) नोंथाङा दिहुनाय?
उः लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri)|
(p) कांग्रेस सिन्डिकेट (Congress Syndicate) खौ नोंथाङा लिड खालाम?
उ: के. कामराज (K. Kamaraj) |
(q) ‘द्रविड़ मुनेत्र कड़गम’ (Dravida Munnetra Kazhagam) कुन राज्यनि (state) क्षेत्रीय दल (regional party) आसिल?
उः तमिलनाडु (Tamil Nadu) |
(r) ‘इन्दिरा हटाओ’ (Indira Hatao) होनाय नारा (slogan) नोंथाङा दिहुनाय?
उ: 1971 बोसोरआव कांग्रेस अध्यक्ष एस. निजलिंगप्पा (S. Nijalingappa) ए ए नारा (slogan) खौ एण्टि-इन्दिरा गठबन्धन (anti-Indira alliance) नि बाख्रायाव दिहुनाय।
(s) दल-बदल विरोधी कानून (Anti-Defection Law) माबोरै बोसोरआव बनायनाय जाय?
उ: 1985 बोसोरआव (In 1985)1
(t) भारतनि गुदि नायिका प्रधानमन्त्री (first woman Prime Minister of India) नोंथाङा आसिल?
उः श्रीमती इन्दिरा गांधी (Mrs. Indira Gandhi) |
(u) भारतनि गुदि निर्वाचन आयुक्त (first Election Commissioner of India) नि नां मा? H.S. ’15
उः सुकुमार सेन (Sukumar Sen) |
(v) केन्द्र (Centre) आव गठबन्धन सरकार (coalition governments) माबोरै बोसोरनिफ्राय गुदि गोजोनाय जाय? H.S. 14
उ: 1977 बोसोरनिफ्राय (From 1977)।
सान प्रश्न (माखासेनि मानः 2)
(a) गठबन्धन सरकार (coalition government) बिदिन माने मा?
उ: जेब्ला निर्वाचन (election) नि उनाव मोनसे दल (party) एकेला बहुमत (majority) लाबाय नोजाबाय, तेब्ला दुइ नायबा बेशी राजनीतिक दलफोर (political parties) एकजुट जानाय, मोनसे नेता (leader) खौ जोथाय नोंथाङा नामित खालामाय आरो सरकार (government) बनाय; बे रोखोम सरकारखौ ‘गठबन्धन सरकार’ (coalition government) बिदिन ।
(b) भारतीय राजनीति (Indian politics) आव ‘राजनीतिक भूकम्प’ (political earthquake) बिदिन मा बोजाय?
उ: 1967 सामान्य निर्वाचन (1967 General Election) आव कांग्रेस (Congress) ए खालि 283 सीट (seats) लाबाय। ए निर्वाचनआव ए सात राज्यआव बहुमत (majority) हेराय, आरो दुइ राज्यआव दल-बदल (defections) नि कारणे सरकार बनाय नोजाबाय। एराव इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) नि मंत्रिमण्डल (Council of Ministers) नि आधा नायबो बेशी सदस्य हाराय। बेखायनो 1967 निर्वाचनखौ ‘राजनीतिक भूकम्प’ (political earthquake) बिदिन।
(c) ‘अ-कांग्रेसवाद’ (Non-Congressism) बिदिन माने मा?
उ: 1967 निर्वाचननि समाव राम मनोहर लोहिया (Ram Manohar Lohia) ए अ-कांग्रेसवाद’ (Non-Congressism) खोनासे शब्दखौ कांग्रेस बिरोधी विचारधारा (anti-Congress ideology) बोजाबायनो बाहाय। 1962 चीन (China) जों युद्ध, 1965 पाकिस्तान (Pakistan) जों युद्ध, खाद्य संकट (food crisis) आरो आर्थिक संकट (economic crisis) राजनीति (politics) खौ प्रभावित खालाम। ए समस्या समाधाननो गुबुन कांग्रेस बिरोधी दलफोर (anti-Congress parties) एकजुट जानाय आरो चुनाव अभियान (election campaign) सुरू खालाम बे आन्दोलनखौ अ-कांग्रेसवाद’ (Non-Congressism) बिदिन।
(d) ‘व्हिप’ (Whip) बिदिन खोनासे शब्दखौ बिबेचना खालाम।
उ: राजनीति (politics) आव ‘व्हिप’ (Whip) होनाय खोनासे कठोर निर्देश (strict directive) जाय दल नेतृत्व (party leadership) ए विधानमण्डल दल (legislative party) नि सदस्यफोरखौ दिहुन। ए निर्देशखौ सभ सदस्यफोरनि पालन खालामनाय जरूरी।
(e) ‘आया राम, गया राम’ (Aya Ram, Gaya Ram) होनाय खोनासे वाक्यखौ मा रोखोम जों थानाय?
उः ‘आया राम, गया राम’ (Aya Ram, Gaya Ram) भारतीय राजनीति (Indian politics) आव फिसा फिसा दल बदल (frequent switching of parties) खौ बोजाबाय। 1967 निर्वाचनआव हरियाणा (Haryana) नि MLA गयाराम (Gaya Ram) ए 15 दिननि मजां 3 बार दल बदल खालाम कांग्रेस (Congress) निफ्राय यूनाइटेड फ्रन्ट (United Front) आव, फिन कांग्रेसआव, आरो 9 घण्टानि मजां फिन यूनाइटेड फ्रन्टआव। बेखायनो मोनसे पत्रकार (journalist) ए ‘आया राम, गया राम’ बिदिन।
(f) गठबन्धन सरकार (coalition government) नि चारि गाहाय बिशेषताफोरखौ लिर।
उ: (1) मोनसे नायबो बेशी दलफोर (more than one party) नि सहकारे बनायनाय।
(2) विचारधारा (ideology) खौ बेशी महत्व नदिहुन।
(3) जुथ जानाय दलफोर (joining parties) प्राय अवसरवादी (opportunistic) जानाय।
(4) ए सरकार (government) प्राय अल्पकालीन (short-lived) जानाय।
(g) 1964 निफ्राय 1966 सिमाव प्रधानमन्त्री (Prime Minister) हिसाबे लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri) नि समयाव भारते सामना खालामनाय दुइ चुनौती लिर। H.S. ’16, ’18
उ: (1) खारांग (drought) नि कारणे खाद्य संकट (food crisis)।
(2) 1965 बोसोरआव पाकिस्तान (Pakistan) जों युद्ध (war)।
(h) भारतीय दल प्रणाली (Indian party system) नि दुइ बिशेषता लिर। H.S. ’16
उः (1) बहुदलीय प्रणाली (multi-party system) |
(2) बिरोधी दल (opposition party) नि भूमिका।
(i) भारतनि निर्वाचन आयोग (Election Commission of India) माबोरै बनायनाय जाय? आरो गुदि निर्वाचन आयुक्त (first Election Commissioner) नोंथाङा आसिल? H.S. ’17
उ: 25 जनवरी 1950 आव निर्वाचन आयोग (Election Commission of India) बनायनाय जाय। एनि गुदि निर्वाचन आयुक्त (first Election Commissioner) सुकुमार सेन (Sukumar Sen) आसिल।
मध्यम-लम्बा प्रश्न (माखासेनि मान: 4)
(a) गठबन्धन सरकार (coalition government) नि उग्रा (origin) खौ बिबेचना खालाम।
उः ज्ञान सिंह रार ८०७लা (Gyan Singh Rarewala) नि नेतृत्वाव 1952 आव पटियाला आरो ईस्ट पंजाब स्टेट्स यूनियन (Patiala and East Punjab States Union – PEPSU) आव गुदि गठबन्धन सरकार (first coalition government) बनायनाय जाय। 1959 आव ओडिशा (Odisha) आव हरेकृष्ण महताब (Harekrushna Mahatab) नि नेतृत्वाव दोस्राय गठबन्धन सरकार बनायनाय जाय। 1967 आव भारतनि आठ राज्यआव गठबन्धन सरकारफोर बनायनाय जाय।
होनाथां, गुबुन विचारधारा (different ideologies) गोनां दलफोर एकजुट जानायफ्राय समस्या जालाय, स्थिरता (stability) हेराय आरो मध्यावधि निर्वाचन (mid-term elections) खालामनाय लागे। दानियै गठबन्धन सरकार (coalition government) भारतीय राजनीति (Indian politics) नि गाहाय भाग जानाय।
(b) 1970नि गोजोंफोरआव इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) नि सरकार (government) नि लोकप्रियता (popularity) नि कारणफोर मा आसिल?
उ: (1) इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) ए दृढ़ता (firmness), अनुशासन (discipline), कौशल (skill) आरो प्रज्ञा (prudence) जों नेतृत्व (leadership) दिहुन, बेखायनो मानुहफोरनि सायाव दिहुन।
(2) बैंक राष्ट्रीयकरण (bank nationalization) आरो भूमि सुधार (land reforms) जोंथाय नीतिफोर (policies) सुरू खालाम, जाय जनसमर्थन (public support) लाबाय।
(3) ‘गरीबी हटाओ’ (Garibi Hatao) नारा (slogan) जों जनकल्याणकारी योजना (welfare schemes) लानाय आरो दरिद्रता नाश (poverty alleviation) आव कदम लानाय।
(4) 1971 बोसोरआव पाकिस्तान (Pakistan) जों युद्ध (war) आव भारतनि विजय (victory) ए एनि लोकप्रियता बाढाय।
(c) 1967नि चतुर्थ सामान्य निर्वाचन (Fourth General Election) नि परिणामफोर (results) खौ बिबेचना खालाम।
उ: 1967 निर्वाचन (election) कांग्रेस दल (Congress Party) नि लागिया गाहाय चुनौती आसिल।
(1) ए समाव कांग्रेस (Congress) नि भीतर भागाव फाटाफुटि (division) सुरू जानाय, जाय उनाव दुइ भागाव फाटाय (1969आव औपचारिक फाटाफुटि जानाय)।
(2) नेहरू (Nehru) नि मरणनि उनाव उपयुक्त नेतृत्व (suitable leadership) नि अभाव आसिल, जाय कारणे दलआव उलझन (confusion) जानाय।
(3) कांग्रेस बिरोधी दलफोर (opposition parties) सोलों जानाय आरो कांग्रेसखौ कमजोर खालाम।
रचना-प्रकार प्रश्न (माखासेनि मानः 6)
(a) 1967 निर्वाचनआव कांग्रेस (Congress) नि हारनाय कारणफोर मा आसिल?
उ: 1967 निर्वाचन (election) कांग्रेसनि लागिया गाहाय चुनौती आसिल। ए निर्वाचनआव कांग्रेस (Congress) नि प्रभुत्व (dominance) हेराय। कारणफोरः
(1) 1960नि दशकआव आर्थिक संकट (economic crisis) जानाय, जाय कारणे मानुहफोर कांग्रेस बिरोधी (anti-Congress) जानाय।
(2) सरकार (government) ए जन असन्तोष (public resentment) खौ ध्यान नदिहुन, जाय कारणे आन्दोलन (movements) सुरू जानाय।
(3) दलनि भीतर फाटाफुटि (internal division) कांग्रेसखौ कमजोर खालाम।
(4) नेहरू (Nehru) नि मरणनि उनाव नेतृत्व (leadership) नि अभाव।
(5) कांग्रेस बिरोधी दलफोर (opposition parties) सक्रिय जानाय।
(b) 1967 सामान्य निर्वाचन (1967 General Election) आव भारतनि राजनीति (Indian politics) नि गतिशीलता (dynamics) मा रोखोम सोलाय? बिबेचना खालाम। H.S. ’13
उ: 1967 निर्वाचन भारतीय राजनीति (Indian politics) खौ गाहाय भाबे सोलाय। ए कांग्रेस (Indian National Congress) नि लागिया गाहाय चुनौती आसिल।
नेहरू (Jawaharlal Nehru) नि रोखोम करिश्माई नेता (charismatic leader) नथांदोंबाय कांग्रेसए निर्वाचन लाराय। कांग्रेस (Congress) ए 283 सीट (seats) लाबाय, जाय 1952 निफ्राय न्यूनतम आसिल।
राज्य निर्वाचनफोरआव कांग्रेस (Congress) ए सात राज्यआव बहुमत हेराय आरो दुइ राज्यआव दल-बदल (defections) नि कारणे सरकार बनाय नोजाबाय। मद्रास (Madras) आव DMK (Dravida Munnetra Kazhagam)ए सरकार बनाय, आरो आठ राज्यआव गठबन्धन सरकार (coalition governments) बनायनाय जाय।
ए परिणामफोरए कांग्रेस प्रभुत्व (Congress dominance) नि फोजोबायनाय बोजाबाय। 1977 आव जनता दल (Janata Party) ए केन्द्र (Centre) आव सरकार बनाय। बेखायनो 1967 निर्वाचन भारतीय राजनीति (Indian politics) नि गतिशीलता सोलाय।
(c) 1969 राष्ट्रपति निर्वाचन (Presidential Election) जों जुङा विवाद (controversy) खौ बिबेचना खालाम। H.S. ’16, ’20
उ: 1969 राष्ट्रपति निर्वाचन (Presidential Election) आव गाहाय विवाद (controversy) जानाय।
राष्ट्रपति जाकिर हुसैन (Zakir Husain) नि मरणनि उनाव कांग्रेस सिन्डिकेट (Congress Syndicate) आरो इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) नि मजां मतभेद (conflict) जानाय। इन्दिरा गांधीए जगजीवन राम (Jagjivan Ram) नि नां प्रस्ताव खालाम, होनाथां सिन्डिकेट आरो मोरारजी देसाई (Morarji Desai) ए नीलम संजीव रेड्डी (Neelam Sanjiva Reddy) नि नां दिहुन।
इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) ए उपराष्ट्रपति वी. वी. गिरी (V. V. Giri) खौ स्वतंत्र उम्मीदवार (independent candidate) हिसाबे लारायनो सायाव दिहुन। कांग्रेस अध्यक्ष (Congress President) ए व्हिप (Whip) जारी खालाम, होनाथां इन्दिरा गांधीए ‘अन्तरात्मा मत’ (conscience vote) दिहुन ।
फोजोबाव वी. वी. गिरी (V. V. Giri) विजय जानाय आरो भारतनि राष्ट्रपति (President of India) जानाय।
