Join WhatsApp

Join Now

Join Telegram

Join Now

Class 12 Political Science Chapter 15 Solutions Bodo Medium

By Rabbi Masrur

Published On:

Class 12 Political Science Chapter 15 Solutions Bodo Medium

AHSEC Class 12 Political Science Chapter 15 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव आणीबाणी, 1975, लोकतान्त्रिक संस्थाफोरनि संकट, नागरिक अधिकार, सरकारनि निर्णय आरो आणीबाणीनि उनाव भारतनि राजनीति आव फैनाय सोलायनाय जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।

📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?

  • 📖 Chapter 15 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
  • ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
  • 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
  • ⚖️ संवैधानिक बेबस्थानि संकट
  • 🚨 1975 नि आणीबाणी
  • 🏛️ लोकतान्त्रिक संस्थाफोरनि भूमिका
  • 👥 नागरिक अधिकार आरो स्वतंत्रता
  • 🗳️ 1977 नि सामान्य चुनाव
  • 🔄 आणीबाणीनि उनाव राजनैतिक सोलायनाय
  • 📚 Revision Materials
  • 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय

🇮🇳 संवैधानिक बेबस्थानि संकट: गोनां बिसय

1970 दशकनि गेजेराव भारतनि राजनीति आव गोबां गोनां घटना जादोंमोन। राजनैतिक बिरोदा, सामाजिक आन्दोलन आरो आर्थिक समस्याफोरनि गेजेराव 1975 आव आणीबाणी जारि खालामनाय जादोंमोन। बे समाव नागरिक अधिकार आरो लोकतान्त्रिक प्रक्रियाफोरनि सोमोन्दै गोबां चर्चा आरो बिरोदा फैनाय जादोंमोन।

बे अध्यायाव आणीबाणी जारि खालामनायनि कारण, बेनि प्रभाव, लोकतान्त्रिक संस्थाफोरनि भूमिका, नागरिक अधिकार आरो 1977 नि चुनावनि उनाव जादोंमोन राजनैतिक सोलायनाय जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।

🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम

बे अध्यायनि फरायनाय समाव आणीबाणीनि कारण, जारि खालामनायनि परिस्थिति आरो बेनि प्रभाव खौ गोसारै बुजिनांगोन। नागरिक अधिकार, लोकतान्त्रिक संस्थाफोर आरो 1977 नि चुनावनि गोनांथिखौ बुजिनायजों परीक्षायाव गोनां प्रश्नफोरनि फिननाय फिननो सुबिदा जायो।

AHSEC Class 12 Political Science Chapter 15 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।

🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा

बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा संवैधानिक संकट, आणीबाणी आरो बेनि उनाव फैनाय राजनैतिक सोलायनायखौ सहजै बुजिनो हायो। अध्यायजों सोमोन्दोगोनां गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।

बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।

भाग-खः स्वाधीनतार उनाव भारतनि राजनैतिक बिजिरनाय (Post Independent Indian Politics) (Marks: 50)

Class 12 Political Science Chapter 15 Solutions Bodo Medium

अध्याय – 15: संविधाननि व्यवस्थार सङ्कट (Crisis of the Constitutional System)

निरबाचित सोंनाय आरो फिनायफोर (Selected Questions-Answers)

अति समु प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मुल्यांक – १)

(a) गुजरात (Gujarat) आरो बिहार (Bihar) आव छात्र आन्दोलन (student movements) खौ माबोराय लिदा खालामदों?

उः जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) |

(b) जनता सरकार (Janata Government) खौ मावदोंब्ला बेनिखालाम?

: 1977 सानाव (In 1977) 1

(c) इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) जोंखोनि खालामखौ वेंटी-पोइन्ट प्रोग्राम’ (Twenty-Point Programme) आव दिहुन थाखाय गोजोन मोनसे बिबुं फोरमाय।

उः गरिबी गोनांखौ गोदान खालामनाय (Removal of poverty) |

(d) मांडल आयोग (Mandal Commission) खौ मा सरकारनि सोमोन्दै थाखाय नियुक्ति खालामदों?

उः जनता पार्टी सरकार (Janata Party government) |

(e) जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) माबा राज्य (state) नि सोमोन्दै थाखाय गोनां?

उः बिहार (Bihar) |

(f) कम्युनिस्ट पार्टी अफ इण्डिया (मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट) (Communist Party of India (Marxist-Leninist)) नि संस्थापक (founder) माबोराय?

उः चारु मजूमदार (Charu Majumdar) |

(g) भारत (India) आव ‘आपातकाल’ (Emergency) खौ सिगाङाव मोनसे थाखाय मावदोंब्ला बेनिखालाम? H.S. 18

: 1975 सानाव (In 1975)|

नोट (Note): भारत (India) आव गोजोन ‘नेशनल इमरजेन्सी’ (National Emergency) खौ 1962 सानाव ‘सिनो-इण्डियन वार’ (Sino-Indian War) सोमोन्दै थाखाय मावदों। 1975 सानावनि ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) खौ ‘इन्टर्नल डिस्टर्बेन्स’ (internal disturbance) नि गोजोन आव सिगाङाव मावदों।

(h) शाह आयोग (Shah Commission) खौ माबोराय हेड (headed) खालामदों?

उः जे. सी. शाह (J. C. Shah) |

(i) ‘कमिटेड ब्यूरोक्रेसी’ (committed bureaucracy) नि मोनसे लक्षण (feature) लिख।

उः सरकारनि विचारधारा (government ideology) आव निष्ठा (loyalty) |

(j) भारत (India) आव कमिटेड ब्यूरोक्रेसी आरो न्यायपालिका’ (committed bureaucracy and judiciary) नि धारणा (concept) खौ माबोराय फोरमायखालामदों?

उः इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) |

(k) 1975 सानाव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) खौ घोषित (declared) खालामनाय भारतनि राष्ट्रपति (President of India) माबोराय?

उः फखरुद्दीन अली अहमद (Fakhruddin Ali Ahmed) |

(l) लोकतंत्र (democracy) फिन फेरा होनायनि चिन्ह (symbol of restoration) हिसाबे माबोराय गोनां?

उः जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) |

(m) चारु मजूमदार (Charu Majumdar) माबोराय?

: चारु मजूमदार (Charu Majumdar) मोनसे प्रसिद्ध कम्युनिस्ट नेता (communist leader), क्रान्तिकारी (revolutionary), आरो नक्सल आन्दोलन (Naxalite movement) नि संस्थापक फोरनि मोनसे जोंखा।

नोट (Note): बेनाय खासखालाम कम्युनिस्ट पार्टी अफ इण्डिया (मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट)’ (Communist Party of India (Marxist-Leninist)) नि गोजोन नेता (key leader) आरो नक्सल आन्दोलन (Naxalite movement) नि विचारक (ideologue) आसिल।

(n) लोकतंत्रनि थाखाय कांग्रेस (Congress) नि नेता (leader) माबोराय?

उः जगजीवन राम (Jagjivan Ram) 1

(०) भारत (India) नि माबा ओंचल (region) आव मार्क्सिस्ट-लेनिनिस्ट (Marxist-Leninist) समूह (group) गाहाय जोरदार (strong) आसिल?

उः पश्चिम बंगाल (West Bengal) आव (In West Bengal) |

(p) 1974 सानाव रेल्वे स्ट्राइक (railway strike) खौ माबोराय लिदा खालामदों?

उ: जॉर्ज फर्नान्डिस (George Fernandes) 1

(q) शाह आयोग (Shah Commission) खौ मावदोंब्ला बेनिखालाम?

: 1977 सानाव (In 1977) 1

नोट (Note): शाह आयोग (Shah Commission) खौ 1977 सानाव नियुक्ति खालामदों, जे इमरजेन्सी’ (Emergency) (1975-77) सोमोन्दै थाखाय घोटा गोरोन (excesses) खौ जांनायनि थाखाय।

(r) ‘इन्दिरा इण्डिया, इण्डिया इन्दिरा’ (‘Indira is India, India is Indira’) नाय गाब (slogan) खौ माबोराय दांखालामदों?

उः देवकान्त बरुआ (Devakanta Barua) |

(s) ‘टोटल रिवोल्यूशन’ (‘Total Revolution’) खौ माबोराय हांख्राय खालामदों?

उः जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) |

(t) ‘ग्रैण्ड अलायन्स (महा मोर्चा)’ (Grand Alliance (Mahamorcha)) खौ मावदोंब्ला बेनिखालाम?

: 1971 सानाव (In 1971) 1

(u) जनता पार्टी (Janata Party) खौ मावदोंब्ला बेनिखालाम?

: 1977 सानाव (In 1977) 1

(v) जनता पार्टी (Janata Party) नि गोजोन राष्ट्रपति (first President) माबोराय? H.S. 216

उः जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) |

नोट (Note): जयप्रकाश नारायण (Jayaprakash Narayan) आन्दोलन (movement) नि नैतिक नेता (moral leader) आसिल; जनता पार्टी (Janata Party) नि गोजोन राष्ट्रपति (first President) थाखाय साच्चाइआ चन्द्रशेखर (Chandra Shekhar) आसिल।

(w) मांडल आयोग (Mandal Commission) नि मोनसे सुझाव (recommendation) लिख। H.S.’15

: अन्य पिछड़ा वर्ग (Other Backward Classes) नि थाखाय सरकारी नौकरी (government jobs) आरो शैक्षिक संस्थान (educational institutions) आव 27% आरक्षण (reservation) दान खालामनाय।

गोजोन थाखाय थांखि होनाय प्रश्न (Short Questions): (Marks for each: 2)

(a) ‘वेंटी-पोइन्ट प्रोग्राम’ (Twenty-Point Programme) खौ माबोराय आरों खायनो दिहुन खालामदों? H.S. 17

उः इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) या 1975 सानाव गरिब फोरनि कल्याण (welfare of the poor) नि थाखाय ‘वेंटी-पोइन्ट प्रोग्राम’ (Twenty-Point Programme) खौ दिहुन खालामदों।

(b) दक्षिण राज्यफोर (southern states) आव कांग्रेस (Congress) नि जोंथाय (victory) नि नायग्रा दुइटा कारण लिख।

उः दक्षिण राज्यफोर (southern states) आव कांग्रेस (Congress) नि जोंथाय नि दुइटा कारण होनायः

(1) 1975 सानाव घोषित खालामखौ इमरजेन्सी’ (Emergency) नि प्रभाव (impact) दक्षिण राज्यफोर आव गाबोन गोनां नासिल।

(2) दक्षिण राज्यफोर (southern states) नि राजनीतिक पार्टीफोर (political parties) कांग्रेस (Congress) नि बिरोधाव एकजुट (united) नासिल।

(c) ‘प्रेस सेन्सरशिप’ (Press Censorship) माने माबा?

: ‘प्रेस सेन्सरशिप’ (Press Censorship) माने सरकार (government) या समाचार माध्यम (media) नि ऊपर समाचार प्रकाशित (publication of news) खौ सीमाबद्ध (restrictions) बा निषेध (prohibitions) दान खालामनाय। बेनाय सोमोन्दै सरकारनि आगोल (prior approval) लाबायनो थाखाय खबर (news) प्रकाशित खालामनाय लागोन।

(d) ‘प्रिवेन्टिव डिटेन्सन’ (Preventive Detention) माने माबा?

उः ‘प्रिवेन्टिव डिटेन्सन’ (Preventive Detention) माने संदेह (suspicion) बा आगोल गोनां अपराध (anticipation of offence) नि आधाराव मोनसे गोजोंखौ गिरफ्तार (detain) बा जेल आव राखनाय, बिशेषखालाम ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) बा असोमायिक स्थिति (undesirable situation) सोमोन्दै।

(e) ‘कमिटेड ब्यूरोक्रेसी’ (Committed Bureaucracy) माने माबा?

उः ‘कमिटेड ब्यूरोक्रेसी’ (Committed Bureaucracy) माने मोनसे एसेम (system) जाहाय सिविल सर्वेन्टफोर (civil servants) खाली संविधान (Constitution) नि आदर्श (ideals) आरो सिद्धान्त (principles) आव निष्ठा (loyalty) थांनो नाय, नोंथांनि राजनीतिक पार्टी (ruling political party) नि विचारधारा (ideology) आव आरो समर्पण (commitment) देखाय।

(f) 1980 सानाव मिड-टर्म इलेक्शन (mid-term elections) खौ मावनायनि दुइटा कारण लिख। H.S. ’18

उ: 1980 सानाव मिड-टर्म इलेक्शन (mid-term elections) नि दुइटा कारण होनायः

(1) जनता सरकार (Janata Government) नि फाल (fall)।

(2) चौधरी चरण सिंह (Chaudhary Charan Singh) नि सरकार (government) नि ऊपर कांग्रेस (Congress) नि समर्थन (support) फेरा लोनाय (withdrawal)।

मध्यम-लांबा प्रश्न (Medium-Length Questions): (Marks for each: 4)

(a) 1975 सानाव घोषित खालामखौ इमरजेन्सी’ (Emergency) नि परिणामफोर (consequences) माबा आसिल?

: 1975 सानाव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि परिणामफोर होनायः

(1) मौलिक अधिकारफोर (Fundamental Rights) नि स्थगन (suspension) |

(2) प्रेस (press) नि स्वतंत्रता (freedom) आव प्रतिबन्ध (restrictions) |

(3) ‘प्रिवेन्टिव डिटेन्सन’ (Preventive Detention) कानूनफोर (laws) नि बनायनाय (enactment) आरो बायनाय (use)।

(4) विपक्ष (opposition) नेता फोरनि गिरफ्तार (arrest) आरो जेल आव राखनाय (imprisonment) |

(5) संघीय संरचना (federal structure) खौ एकात्मक (unitary) रूपनि फालाव केन्द्रित (centralization) खालामनाय ।

(6) हड़ताल (strikes) आरो विरोध (protests) खौ निषेध (prohibition) |

(b) 1975 सानाव इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) खायनो ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) लागू (impose) खालामनायनि पहल (initiative) लादों? H.S. ’16, 18, 20

: 1975 सानाव इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) या ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) लागू खालामनायनि कारणफोर होनायः

(1) पाकिस्तान (Pakistan) नि लांगा (war), खाद्य-अनाज (food grain) उत्पादन (production) नि गाबोन (decline), आरो तेल (oil) नि दाम (price) बाढ़नाय (rise)।

(2) बिहार (Bihar) आव छात्र आन्दोलन (student movement), गुजरात (Gujarat) आव ‘नव निर्माण आन्दोलन’ (Nav Nirman movement), आरो राज्य विधानसभा चुनाव (state assembly elections) आव कांग्रेस (Congress) नि हार (defeat) ।

(3) इलाहाबाद हाई कोर्ट (Allahabad High Court) नि निर्णय (judgment) जाहाय 1971 सानाव इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) नि लोकसभा चुनाव (Lok Sabha election) खौ अवैध (invalid) बिबुं खालामदों।

(c) ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) माने माबा? ‘इन्टर्नल डिस्टर्बेन्स’ (internal disturbance) नि आधाराव घोषित खालामखौ ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि मोनसे प्रभाव (effect) लिख।

उः भारत (India) नि संविधान (Constitution) नि अनुच्छेद (Articles) 352 नि फाल 360 जों ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि प्रावधानफोर (provisions) खौ दिहुन खालामदों। संवैधानिक (constitutionally) फालाव थानाय ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि तीन प्रकार (types) होनाय-

(1) नेशनल इमरजेन्सी (National Emergency),

(2) राज्यफोर आव संवैधानिक मशीनरी (constitutional machinery) नि विफलता (failure) सोमोन्दै इमरजेन्सी (Emergency),

(3) वित्तीय इमरजेन्सी (Financial Emergency) |

1975 सानाव ‘इन्टर्नल डिस्टर्बेन्स’ (internal disturbance) नि आधाराव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) घोषित खालामदों। बेनि परिणामाव नागरिकफोर (citizens) नि मौलिक अधिकारफोर (Fundamental Rights) स्थगित (suspended) खालामदों।

(d) इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) नि प्रधानमन्त्री (Prime Minister) सोमोन्दै कार्यकाल (tenure) आव कार्यपालिका (Executive) आरो न्यायपालिका (Judiciary) नि गाथाय (conflict) खौ संक्षेपाव लिख। H.S. ’15, ’18

: 1967 सानाव चुनाव (election) नि फालाव कार्यपालिका (Executive) आरो न्यायपालिका (Judiciary) नि मझां-मझां गाथाय (conflict) सोलोंदों। कांग्रेस (Congress) या गोबां न्यायिक निर्णयफोर (judicial decisions) खौ स्वीकार खालामनो नासिल। बेनाय जोंखोनि बिबुं खालामदों जे न्यायपालिका (Judiciary) मोनसे रूढ़िवादी संस्था (conservative institution) आरो गरिब कल्याण कार्यक्रम (pro-poor welfare programmes) खौ बाधा दान खालामदों।

नियंत्रण (control) खालामनायनि थाखाय गोबां संवैधानिक मुद्दा (constitutional issues) अदालत (courts) आव लानाय जाबाय। मौलिक अधिकार (Fundamental Rights) नि हटानाय (abolition) आरो सम्पत्ति अधिकार (right to property) खौ सीमाबद्ध (curtailment) खालामनाय सोमोन्दै न्यायपालिका (Judiciary) सरकार (government) नि बिरोधाव निर्णय लानाय जाबाय। बेनाय संसद (Parliament) आरो न्यायपालिका (Judiciary) नि गाथाय खौ बोरों खालामदों।

इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) या एइ स्थिति (situation) नि फालाव असन्तुष्ट (displeased) होनायखालाम ए. एन. रे (A. N. Ray) खौ भारतनि मुख्य न्यायाधीश (Chief Justice of India) हिसाबे नियुक्ति खालामदों, जाहाय तीनजन वरिष्ठ न्यायाधीश (senior judges) खौ बायनो फालाय (supersede) खालामदों। एइखानाय गोनां विवाद (controversy) सोलोंदों। एइ गाथायफोर (conflicts) कांग्रेस (Congress) नि राजनीतिक स्थिति (political position) खौ कमजोर (weakened) खालामदों, जाहाय 1977 सानाव चुनाव (election) आव गोबां हार (severe defeat) नि कारण जाबाय।

निबंध-प्रकार प्रश्न (Essay-Type Questions): (Marks for each: 6)

(a) 1977 सानाव लोकसभा चुनाव (Lok Sabha Election) नि परिणामफोर (results) खौ चर्चा (discuss) खालाम। H.S. ’15

: 1977 सानाव लोकसभा चुनाव (Lok Sabha Election) भारत (India) नि राजनीति (politics) आव गोजोन महत्व (significance) गोनां आसिल। बेनि मुख्य परिणामफोर होनायः

(1) कांग्रेस (Congress) प्रभुत्व (dominance) नि फिनिस (end): एइ चुनाव (election) या कांग्रेस (Congress) नि दीर्घकालीन प्रभुत्व (dominance) खौ समायिक (temporary) रूपाव फिनिस खालामदों। गोजोन बारि कांग्रेस (Congress) लोकसभा चुनाव (Lok Sabha election) आव हार खालामदों। दक्षिण राज्यफोर (southern states) आव कांग्रेस (Congress) बिसोरो सिट (seats) लाबाय, आरो महाराष्ट्र (Maharashtra), गुजरात (Gujarat), ओडिशा (Odisha) आव मोजां प्रदर्शन (performance) खालामदों, नाथाय उत्तर भारत (North India) आव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि जोराल प्रभाव (intense impact) नि कारण गोबां हार खालामदों।

(2) केन्द्र (Centre) आव गठबन्धन सरकार (coalition government) नि गठन (formation): 1977 सानाव चुनाव (election) नि फालाव गोजोन बारि गैर-कांग्रेस (non-Congress) गठबन्धन सरकार (coalition government) केन्द्र (Centre) आव गठन खालामदों। गोबां राजनीतिक पार्टीफोर (political parties) जनता पार्टी (Janata Party) आव जोंग्रा होनायखालाम एइ सरकार (government) खौ गठन खालामदों। एइ परम्परा (tradition) एखोनो भारत (India) नि राजनीति (politics) आव सोलोंदों।

(3) अन्य पिछड़ा वर्ग (Other Backward Classes) नि आरक्षण (reservation) मुद्दा (issue): 1977 सानाव चुनाव (election) नि फालाव अन्य पिछड़ा वर्ग (Other Backward Classes) नि आरक्षण (reservation) मुद्दा (issue) गोजोन विवादास्पद (controversial) जाबाय, बिशेषखालाम बिहार (Bihar) आव। जनता सरकार (Janata Government) या मांडल आयोग (Mandal Commission) खौ नियुक्ति खालामदों एइ मुद्दा (issue) खौ समाधान (address) खालामनायनि थाखाय।

(b) 1975-77 सानाव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि फालाव सोलोंनाय पाठफोर (lessons) खौ चर्चा खालाम। H.S. ’14, 16, 18, 20

: 1975-77 सानाव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि फालाव भारत (India) नि राजनीतिक प्रणाली (political system) गोबां पाठ (lessons) सोलोंदों:

(1) एइ ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) या भारतीय लोकतंत्र (Indian democracy) नि कमजोरी (weaknesses) आरो शक्ति (strengths) खौ देखाय। लोकतंत्र (democracy) मरोम गोनां बिबुं खालामथां, नाथाय सिगाङाव फिन बहाल (restored) खालामदों।

(2) एइखानाय देखाय जे ब्यूरोक्रेसी (bureaucracy) आरो न्यायपालिका (judiciary) स्वतन्त्र (independent) थांनो थाखाय लागोन। बेनाय शासक पार्टी (ruling party) नि विचारधारा (ideology) नि सोलायनो नाय, संविधान (Constitution) नि सोलायनो थांनो लागोन।

(3) सरकार (government) सदा संविधान (Constitution) नि अनुसार (according) खालामनो लागोन। संविधान (Constitution) सर्वोच्च (supreme) आरो न्यायपालिका (Judiciary) या एइ सर्वोच्चता (supremacy) खौ रक्षाय (safeguard) खालामनो लागोन।

(4) ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) नि फालाव एइ प्रावधानफोर (provisions) नि अस्पष्टता (ambiguities) खौ स्पष्ट (clarified) खालामदों। मंत्री परिषद (Council of Ministers) या राष्ट्रपति (President) खौ लिखित सलाह (written advice) दान खालामनो लागोन ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) घोषित खालामनायनि आगोल।

(5) एइ ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) या मानुखफोर (people) खौ स्वतंत्रता (liberty) नि मूल्य (value) नि ग्यान (awareness) दान खालामदों।

(6) एइखानाय देखाय जे प्रेस (press) खौ लोकतंत्र (democracy) आव दबायनो नांगौ। प्रेस स्वतंत्रता (freedom of press) लोकतंत्र (democracy) नि सफल संचालन (successful functioning) नि थाखाय आवश्यक (essential) होनाय।

(c) 1977 सानाव जनता सरकार (Janata Government) या माबा कदम (initiatives) लानाय जाबाय? H.S. ’17, ’19

: 1977 सानाव सत्ता (power) आव आगोनाफोर जनता सरकार (Janata Government) या एइ कदमफोर (initiatives) लानाय जाबायः

(1) 44th संवैधानिक संशोधन अधिनियम (44th Constitutional Amendment Act) नि माध्यमाव ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) सोमोन्दै बनायखौ 42nd संशोधन अधिनियम (42nd Constitutional Amendment Act) नि विवादास्पद प्रावधानफोर (controversial provisions) खौ हटाय खालामदों।

(2) सम्पत्ति अधिकार (right to property) खौ मौलिक अधिकार (Fundamental Rights) नि सूची (list) निफ्राय हटायखालाम एइखानाय कानूनी अधिकार (legal right) खौ बनाय खालामदों।

(3) लोकसभा (Lok Sabha) आरो राज्य विधान सभा (State Legislative Assemblies) नि कार्यकाल (tenure) खौ 6 बोरनि निफ्राय फिन 5 बोरजों घटाय खालामदों।

(4) राष्ट्रपति (President) नि स्थिति (status) खौ बढ़ाय खालामदों, जाहाय मंत्री परिषद (Council of Ministers) नि सलाह (advice) खौ फिन विचार (reconsideration) थाखाय फेरै दिहुननाय शक्ति (power) दान खालामदों।

(5) उच्च न्यायालय (High Courts) आरो सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court) नि शक्ति (powers) आरो स्थिति (status) खौ फिन बहाल (restored) खालामदों।

(6) मौलिक अधिकार (Fundamental Rights) खौ नीति निदेशक तत्वफोर (Directive Principles) नि फालाव प्राथमिकता (precedence) दान खालामदों।

(7) ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) सोमोन्दै बनायखौ गोबां कठोर (harsh) आरो विवादास्पद कानूनफोर (controversial laws) खौ रद्द (repealed) खालामदों।

(d) 1977 सानाव गोजोन बारि विपक्ष (opposition) पार्टी (party) या केन्द्र (Centre) आव सरकार (government) गठन खालामदों। नोंथां बिबुं खालाम जे एइखानाय कारणफोर (reasons) माबा आसिल?

: 1977 सानाव सामान्य चुनाव (General Election) आव कांग्रेस (Congress) गोबां हार (humiliating defeat) खालामदों आरो जनता पार्टी (Janata Party) सरकार (government) गठन खालामदों। कारणफोर होनायः

(1) स्वतन्त्रता (Independence) नि फालाव कांग्रेस (Congress) दीर्घकालीन प्रभुत्व (dominance) गोनां आसिल, जाहाय बेनाय स्वेच्छाचारी (authoritarian) स्वभाव (nature) खौ लाबाय। मानुखफोर (people) असन्तुष्ट (dissatisfied) जाबाय।

(2) 1975 सानाव प्रधानमन्त्री (Prime Minister) इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) या ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) घोषित खालामदों, जाहाय प्रशासन (administration) खौ अलोकतांत्रिक (undemocratic) खालामदों। मौलिक अधिकार (Fundamental Rights) खौ सीमाबद्ध खालामदों आरो विपक्ष नेता (opposition leaders) फोरखौ गिरफ्तार (arrest) खालामदों। बेनि फालाव विपक्ष पार्टीफोर (opposition parties) एकजुट होनायखालाम।

(3) इन्दिरा गांधी (Indira Gandhi) स्वेच्छाचारी (authoritarian) रूपाव शासन (governance) खालामदों, जाहाय मानुखफोर (people) मझां डर (fear) सोलोंदों।

(4) ‘इमरजेन्सी’ (Emergency) सोमोन्दै प्रेस (press) खौ दबाय खालामदों, जाहाय जनमत (public opinion) गढ़नाय (formation) खौ बाधा दान खालामदों। एइ प्रतिक्रिया (reaction) हिसाबे सरकार विरोधी (anti-government) शक्ति (forces) गाबोन जोरदार जाबाय।

एइ कारणफोरनि थाखाय कांग्रेस (Congress) 1977 सानाव चुनाव (election) आव गोबां हार खालामदों आरो जनता पार्टी (Janata Party) सरकार (government) गठन खालामदों।

Rabbi Masrur

A Thinker, Writer & Speaker.

 

Leave a Comment