Class 12 Political Science Chapter 18 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 18 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव लोकतान्त्रिक राजनीति नि सोलायनाय, क्षेत्रीय दलफोरनि गोहो, गठबंधन राजनीति नि जौगानाय आरो भारतनि राजनैतिक बेबस्थायाव फैनाय गोदान सोलायनाय जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 18 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🏛️ लोकतान्त्रिक राजनीति नि जौगानाय
- 🤝 गठबंधन राजनीति नि अर्थ आरो जौगानाय
- 🗳️ गठबंधन सरकारनि गठन
- 👥 क्षेत्रीय दलफोरनि बांसिन भूमिका
- 🔄 भारतीय राजनीति आव जादोंमोन गोदान सोलायनाय
- ⚖️ राजनीतिक दलफोरनि गेजेराव सहयोग
- 📊 गठबंधन राजनीति नि प्रभाव
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🏛️ लोकतान्त्रिक राजनीति आरो गठबंधन राजनीति: गोनां बिसय
भारतनि लोकतान्त्रिक राजनीति आव समयनि लोगो लोगो गोबां सोलायनाय फैनाय जादों। मोनसे दलनि प्रभुत्वनि उनाव बिभिन्न राजनैतिक दल आरो क्षेत्रीय दलफोरनि भूमिका बांसिन जादों। बेनि फलाव केन्द्रिय स्तराव गठबंधन सरकार गठननि प्रवृत्ति बांसिन जादोंमोन।
बे अध्यायाव गठबंधन राजनीति नि कारण, क्षेत्रीय दलफोरनि भूमिका, बिभिन्न दलफोरनि गेजेराव सहयोग, गठबंधन सरकारनि गठन आरो भारतीय लोकतन्त्र आव बेनि प्रभाव जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव गठबंधन राजनीति नि अर्थ, कारण, विशेषता आरो प्रभाव खौ गोसारै बुजिनांगोन। क्षेत्रीय दलफोरनि भूमिका आरो केन्द्राव गठबंधन सरकारनि जौगानायखौ बुजिनायजों परीक्षानि लघु आरो दीर्घ प्रश्नफोरनि फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 18 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा लोकतान्त्रिक राजनीति आरो गठबंधन राजनीति नि मुल बिसयफोरखौ सहजै बुजिनो हायो। परीक्षानि थाखाय गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-खः स्वाधीनतार उनाव भारतनि राजनैतिक बिजिरनाय (Post Independent Indian Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 18 Solutions Bodo Medium
अध्याय-18: लोकतांत्रिक विचारधारा आरो गठबन्धन राजनीति नि विकास (Development of Democratic Thoughts and Alliance Politics)
चयनित प्रश्न-उत्तर (Selected Questions-Answers)
अति-संक्षिप्त उत्तर प्रश्न (Very Short Answer Questions)
(a) 1989 सानाव केन्द्र (Centre) आव गठबन्धन सरकार (coalition government) नि मुखिया (head) गौनो आसिल?
बा
1989 सानाव गठबन्धन सरकार (coalition government) नि प्रधानमंत्री (Prime Minister) गौनो आसिल? H.S. ’19
उः विश्वनाथ प्रताप सिंह (Vishwanath Pratap Singh)|
(b) ‘राष्ट्रीय लोकतांत्रिक गठबन्धन’ (National Democratic Alliance) सरकार खौ गौन पार्टी (party) या नेतृत्व (led) खालामदों?
उः भारतीय जनता पार्टी (Bharatiya Janata Party)1
(c) एल. के. आडवाणी (L. K. Advani) नि पछात भारतीय जनता पार्टी (Bharatiya Janata Party) नि अध्यक्ष (President) गौनो जाबाय?
उ: राजनाथ सिंह (Rajnath Singh) |
(d) ‘कांग्रेस प्रणाली’ (Congress System) माने माबा?
उः भारतीय राजनीति (Indian politics) आव कांग्रेस पार्टी (Congress Party) नि दीर्घकालीन प्रभुत्व (long-term dominance) आरो लम्बा शासन (prolonged rule) खौ ‘कांग्रेस प्रणाली’ (Congress System) बिबुं खालामदों।
(e) ‘कार सेवा’ (Kar Seva) माने माबा?
उ: अयोध्या (Ayodhya) आव विवादित बाबरी मस्जिद (Babri Masjid) केन्द्र (centering) खालामखौ आन्दोलन (movement) सोमोन्दै विश्व हिन्दू परिषद (Vishwa Hindu Parishad) आरो भारतीय जनता पार्टी (Bharatiya Janata Party) द्वारा राम मन्दिर (Ram Temple) निर्माण (construction) थाखाय संग्रह (collected) खालामखौ धन (funds) खौ ‘कार सेवा’ (Kar Seva) बिबुं खालामदों।
Note: ‘कार सेवा’ (Kar Seva) नि पारम्परिक अर्थ (traditional meaning) होनाय स्वैच्छिक धार्मिक सेवा (voluntary religious service)। एइखानाय केवल धन संग्रह (fund collection) नि अर्थ नाय।
(f) गाबोन कति पार्टी (parties) मिलि ‘राष्ट्रीय लोकतांत्रिक गठबन्धन’ (National Democratic Alliance) गठन (formed) खालामदों?
उ: 13 पार्टी (13 parties) |
(g) एन.डी.ए. (NDA) सरकार खौ गौनो नेतृत्व (led) खालामदों? H.S. ’12
उ: अटल बिहारी वाजपेयी (Atal Bihari Vajpayee) |
(h) ‘मण्डल आयोग’ (Mandal Commission) माने माबा?
उ: 1978 सानाव केन्द्र सरकार (Central Government) द्वारा बी. पी. मण्डल (B. P. Mandal) नि अध्यक्षता (chairmanship) आव गठन खालामखौ आयोग (Commission), जाहाय पिछड़ा वर्ग (backward classes) चिन्हित (identify) खालामनो आरो आरक्षण (reservation) सम्बन्धी उपाय (measures) सुझाव (recommend) दान खालामनो थाखाय, खौ मण्डल आयोग’ (Mandal Commission) बिबु खालामदों।
(i) UPA (UPA) माने माबा?
उः यूनाइटेड प्रोग्रेसिव एलायन्स (United Progressive Alliance) |
(j) ‘जनता पार्टी’ (Janata Party) खौन सानाव गठन (formed) खालामदों?
उ: 1977 सानाव।
(k) ‘भारतीय जनता पार्टी’ (Bharatiya Janata Party) खौन सानाव गठन (formed) खालामदों?
उ: 1980 सानाव।
(l) ‘हिन्दुत्व’ (Hindutva) माने माबा?
उः एइखानाय मोनसे विचारधारा (ideology) जाहाय हिन्दू धर्म (Hindu religion) आरो संस्कृति (culture) ऊपर जोर (emphasis) दान खालामदों।
(m) कुन BJP नेता (leader) या मोहम्मद अली जिन्ना (Mohammad Ali Jinnah) खौ धर्मनिरपेक्ष नेता (secular leader) बिबुं खालामदों?
उः एल. के. आडवाणी (L. K. Advani) |
Note: एइ कथन (statement) 2005 सानाव पाकिस्तान (Pakistan) भ्रमण (visit) सोमोन्दै दान खालामदों।
(n) 2004 चुनाव (election) नि पछात भारत (India) नि प्रधानमंत्री (Prime Minister) गौनो जाबाय?
उ: डॉ. मनमोहन सिंह (Dr. Manmohan Singh) |
(०) मण्डल आयोग (Mandal Commission) या OBC (OBCs) थाखाय कति प्रतिशत (percentage) आरक्षण (reservation) सुझाव (recommend) दान खालामदों?
उ: 27 प्रतिशत (27 percent) |
(p) ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) भारत (India) आव खौन सानाव अपनाय (adopted) खालामदों?
उ: 1991 सानाव।
(q) ‘नई आर्थिक नीति’ (New Economic Policy) लागू (implemented) खालामनाय समय भारत (India) नि वित्त मंत्री (Finance Minister) गौनो आसिल?
उः डॉ. मनमोहन सिंह (Dr. Manmohan Singh) |
(r) 1977 चुनाव (election) नि पछात ‘जनता सरकार’ (Janata Government) नि प्रधानमंत्री (Prime Minister) गौनो जाबाय? H.S. ’14
उः मोरारजी देसाई (Morarji Desai) |
(s) केन्द्र (Centre) आव गठबन्धन सरकार (coalition government) नि युग (era) खौन सान निफ्राय शुरू जाबाय? H.S. ’17
उ: 1977 निफ्राय।
(t) NDA (NDA) नि पूर्ण रूप (full form) लिख। H.S. ’19
उ: नेशनल डेमोक्रेटिक एलायन्स (National Democratic Alliance) |
(u) भारत (India) आव बहुदलीय प्रणाली (multi-party system) आसिल। (True/False) H.S. 120
उ: Truel
संक्षिप्त उत्तर प्रश्न (Short Answer Questions):
(a) UPA (United Progressive Alliance) माने माबा?
उः मई 2004 सानाव कांग्रेस पार्टी (Congress Party) आरो बेनि सहयोगी पार्टीफोर (allied parties) द्वारा गठन खालामखौ गठबन्धन (alliance) खौ ‘यूनाइटेड प्रोग्रेसिव एलायन्स’ (United Progressive Alliance) बिबुं खालामदों। एइ समयाव सोनिया गांधी (Sonia Gandhi) कांग्रेस (Congress) नि अध्यक्ष (President) आसिल, आरो डॉ. मनमोहन सिंह (Dr. Manmohan Singh) प्रधानमंत्री (Prime Minister) पद (office) ग्रहण (assumed) खालामदों।
(b) ‘साम्प्रदायिकता’ (Communalism) माने माबा?
उः साम्प्रदायिकता (Communalism) मोनसे भावना (sentiment) बा चेतना (consciousness) जाहाय मोनसे विशेष समुदाय (particular community) बा धर्म (religion) आधार (basis) आव विकसित (developed) जाबाय। एइखानाय राष्ट्रीय एकता (national integration) थाखाय खतरा (threat) होनाय।
(c) ‘Backward and Minority Communities Employees Federation’ (BAMCEF) खौन सानाव आरो खायनो गठन (formed) खालामदों?
उ: 1978 सानाव ‘Backward and Minority Communities Employees Federation’ (BAMCEF) गठन खालामदों। बेनि मुख्य उद्देश्य (main objective) होनाय पिछड़ा (backward) आरो अल्पसंख्यक वर्ग (minority classes) नि कर्मचारीफोर (employees) खौ उच्च वर्ग (upper-class) पूंजीपति (capitalists) बा मालिकफोर (owners) नि शोषण (exploitation) निफ्राय मुक्त (liberate) खालामनाय।
(d) भारत (India) नि राजनीति (politics) आव पाछा केतिया बोर (last few decades) आव जों न’वा प्रवृत्ति (new trends) साजाय जाबाय, बेनि दुईटा (two) लिख।
उः (1) गठबन्धन सरकार (coalition governments) नि उदय (emergence) |
(2) दल-बदल राजनीति (defection politics) |
(e) ‘गठबन्धन सरकार’ (Coalition Government) माने माबा?
उः जब संसद (parliamentary) चुनाव (election) आव मोनसे पार्टी (party) पूर्ण बहुमत (absolute majority) नपाबाय, आरो गाबोन पार्टीफोर (several parties) मिलि सरकार (government) गठन खालामदों, तेबे एखानाय ‘गठबन्धन सरकार’ (Coalition Government) बिबुं खालामदों।
(f) ‘राजनीतिक दल-बदल’ (Political Defection) माने माबा?
उः जब संसद सदस्य (Member of Parliament) बा राज्य विधानसभा (State Legislative Assembly) सदस्य (member) निजर पार्टी (original party) छोड़ि आन पार्टी (another party) जों जॉइन (join) खालामदों, ताहां खौ राजनीतिक दल-बदल’ (Political Defection) बिबुं खालामदों।
(g) भारत (India) नि राजनीति (politics) आव ‘मण्डल मुद्दा’ (Mandal issue) खौन सानाव आरो खायनो उठाय जाबाय?
उ: अगस्त 1989 सानाव जब ‘नेशनल फ्रंट सरकार’ (National Front Government) मण्डल आयोग (Mandal Commission) नि सिफारिशफोर (recommendations) लागू खालामनो निर्णय (decision) लाबाय, जाहाय केन्द्र सरकार (Central Government) नि नौकरीफोर (jobs) आव OBC (OBCs) थाखाय आरक्षण (reservation) दान खालामदों, तेबे एइ निर्णय (decision) नि बिरोधाव ‘मण्डल मुद्दा’ (Mandal issue) उठाय जाबाय।
Note: वास्तविक घोषणा (actual announcement) अगस्त 1990 सानाव प्रधानमंत्री (Prime Minister) वी. पी. सिंह (V. P. Singh) द्वारा खालामदों।
(h) गठबन्धन सरकार (coalition government) नि चारि विशेषता (characteristics) लिख। H.S. ’16, ’20
उ: (1) एइखानाय अस्थिर (unstable) होनाय पाराय आरो जेखांबाय समय (any time) गिराय जाबाय।
(2) पार्टीफोर (parties) नि मझां पूर्ण वैचारिक एकता (complete ideological unity) नथाय।
(3) आंचलिक पार्टीफोर (regional parties) गोबां महत्वपूर्ण भूमिका (dominant role) निभायदों।
(4) दुई बा बेशी पार्टी (two or more parties) सरकार (government) आव भाग (participate) लाय।
