Join WhatsApp

Join Now

Join Telegram

Join Now

Class 12 Political Science Chapter 4 Solutions Bodo Medium

By Rabbi Masrur

Published On:

AHSEC Class 12 Political Science Chapter 4 Solutions Bodo Medium

AHSEC Class 12 Political Science Chapter 4 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव गोदान शक्ति-केंद्रफोर, यूरोपीय संघ, ASEAN, चीननि जौगानाय आरो अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति आव बेफोरनि भूमिका सोमोन्दै फरायनो मोननो हायो।

📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?

  • 📖 Chapter 4 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
  • ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
  • 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
  • 🌍 शक्ति नि वैकल्पिक केंद्रनि मुल धारणा
  • 🇪🇺 European Union (EU) नि भूमिका
  • 🌏 ASEAN नि भूमिका आरो गोहो
  • 🇨🇳 चीननि आर्थिक आरो राजनैतिक जौगानाय
  • 🇯🇵 जापान आरो गुबुन जौगानाय शक्ति-केंद्रफोर
  • 🇮🇳 भारत आरो गुबुन शक्ति-केंद्रफोरनि सोमोन्दो
  • 📚 Revision Materials
  • 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय

🌍 शक्ति नि वैकल्पिक केंद्र: गोनां बिसय

शीत जुद्धनि उनाव विश्व राजनीति आव केवल अमेरिका नि प्रभावनो गोनां नङा। European Union, ASEAN, चीन आरो जापान जेरै गुबुन शक्ति-केंद्रफोरा आर्थिक, राजनैतिक आरो सामरिक महरै गोहो बांसिन खालामदोंमोन। बेफोरनि जौगानायाव विश्व राजनीति आव गोदान शक्ति-सन्तुलननि सोरजिनाय जादोंमोन।

बे अध्यायाव European Union नि गठन आरो भूमिका, ASEAN नि जौगानाय, चीननि आर्थिक जौगानाय, जापाननि भूमिका आरो भारतजों बे शक्ति-केंद्रफोरनि सोमोन्दो जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।

🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम

बे अध्यायनि फरायनाय समाव अलग-अलग शक्ति-केंद्रनि गोहो, विशेषता, भूमिका आरो अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति आव प्रभाव खौ गोसारै बुजिनांगोन। European Union, ASEAN आरो चीननि सोमोन्दै गोनां बिसयफोरखौ गोजोनै Revision खालामनायजों परीक्षायाव मोजां फिननाय फिननो सुबिदा जायो।

AHSEC Class 12 Political Science Chapter 4 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।

🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा

बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा अध्यायनि मुल बिसयखौ सहजै बुजिनो हायो। अध्याय जों सोमोन्दोगोनां गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।

बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।

भाग-कः गोदानि विश्वनि राजनैतिक बिजिरनाय (Contemporary World Politics) (Marks: 50)

Class 12 Political Science Chapter 4 Solutions Bodo Medium

आयाय 4: गुबुन शक्ति केन्द्रफोर (Alternative Centres of Power)

निरबाचित सोंनाय-फिनायफोर (Selected Questions-Answers)

अति संक्षिप्त उत्तरनि सोंनायफोर (VSA/Marks: 1 each)

(a) चिनिया कम्युनिस्ट क्रान्तिनि नेता कुन आसिल?

उ: माओ जेदोंग (Mao Zedong)1

(b) ‘खोला दुवार निति’ (‘Open Door Policy’) मानो? H.S. ’16

उ: ‘ओपन डोर’ (‘Open Door’) बा ओपन पॉलिसी’ (‘Open Policy’) होननाय नितिखौ 1978 बोसोराव चीन (China) आ घोषणा खालामगोन। बेनि उद्देस्य आसिल विदेशी पूँजी (Foreign Capital) आरो प्रौद्योगिकी (Technology) आयात खालामनायजों उत्पादन बारायनाय आरो निवेश (Investment) प्रोत्साहन खालामनाय।

नोटः बे नितिखौ देंग शियाओपिंग (Deng Xiaoping) नि नेतृत्त्वाव सुरु खालामगोन, माओ जेदोंग (Mao Zedong) नोहों।

(c) सिंगल मार्केट (Single Market) मा बोसोराव गथ’ नाय जालांगोन?

उ: 1993 बोसोराव।

(d) भारतनि प्रधानमन्त्री राजीव गांधी (Rajiv Gandhi) मा बोसोराव चीनखौ सोंनाय खालामगोन?

उ: 1988 बोसोराव।

(e) यूरोपियन यूनियन (European Union) नि मुद्रा मा?

उ: यूरो (Euro)।

(f) मार्शल योजना (Marshall Plan) मानो? H.S. ’13

उ: 1948 बोसोराव संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) आ यूरोप (Europe) नि आर्थिक पुनर्निर्माणनि थाखाय होनाय जोबोर आर्थिक साहाय्यखौ मार्शल योजना (Marshall Plan) होनना बुंनो जायो।

(g) ‘बैंकक घोषणा’ (‘Bangkok Declaration’) मानो?

उ: 1967 बोसोराव इण्डोनेशिया (Indonesia), मलेशिया (Malaysia), फिलिपिन्स (Philippines), सिंगापुर (Singapore) आरो थाइल्याण्ड (Thailand) बैंकक (Bangkok) आव साइन खालामनाय घोषणाखौ बैंकक घोषणा (Bangkok Declaration) बुंनो जायो।

(h) यूरोपियन काउन्सिल (European Council) मा बोसोराव स्थापन्नाय जालांगोन?

उ: 1949 बोसोराव।

नोट: 1949 बोसोर Council of Europe स्थापन्नायनि बोसोर। European Council खौ 1974 बोसोराव गथनाय जालांगोन आरो 1993 बोसोराव मास्ट्रिट चुक्ति (Maastricht Treaty) नि माध्यमजों औपचारिक मान्यता लाबागोन।

(i) चीन (China) मा बोसोराव विश्व व्यापार संगठननि (World Trade Organization) सदस्य जालांगोन?

उ: 2001 बोसोराव।

(j) मास्ट्रिख्ट चुक्ति (Maastricht Treaty) खौ मा बोसोराव साइन खालामगोन?

उ: 1992 बोसोराव।

(k) चीननि बेरोजगारी समस्या (Unemployment Problem) उपरि मोनसे वाक्य लिर।

उः जनसंख्या बारनाय (Population Growth) चीननि बेरोजगारीनि गुबुन मुख्य कारणफोरनि मोनसे।

(l) 1972 बोसोराव चीन आ कुन गोजान रास्ट्रोजों द्विपक्षीय समपार्क (Bilateral Relations) स्थापन्नाय खालामगोन?

उः संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) जों।

(m) 1950 बोसोराव चीननि धार्मिक आरो राजनैतिक नेता कुन आसिल?

उः दलाई लामा (Dalai Lama) |

(n) ASEAN क्षेत्रीय मंच (ASEAN Regional Forum – ARF) मा बोसोराव गथ’ नाय जालांगोन?

उ: 1994 बोसोराव।

(o) ARF मा बोसोराव स्थापन्नाय जालांगोन?

उ: 1994 बोसोराव।

(p) भारत (India) ASEAN नि सदस्य ने?

उ: नङा (No) 1

(q) ‘फोर मॉडर्नाइजेसन’ (‘Four Modernizations’) मानो?

: कृषि (Agriculture), उद्योग (Industry), राष्ट्रीय रक्षा (National Defence) आरो विज्ञान आरो प्रौद्योगिकी (Science and Technology) बे ब्रै विकास क्षेत्रखौ फोर मॉडर्नाइजेसन’ बुंनो जायो।

(r) चीन (China) मा बोसोराव भारतखौ (India) आक्रमण खालामगोन?

उ: 1962 बोसोराव।

(s) ASEAN नि मोनसे स्थापक सदस्य रास्ट्रोनि मुं लिर।

उ: फिलिपिन्स (Philippines) |

(t) म्याकमोहन रेखा (McMahon Line) कुन दुइ रास्ट्रोखौ बेग्ला खालामो?

उः भारत (India) आरो चीन (China) |

(u) SEZ नि फुल फर्मा मा?

उः स्पेशल इकनोमिक जोन (Special Economic Zone)|

(v) गाहायनि कुन रास्ट्रो यूरोपियन यूनियन (European Union) नि सदस्य?

(1) फ्रान्स (France)

(2) बेल्जियम (Belgium)

(3) इटाली (Italy)

(4) बेबायखौ (All of these)

उ: (4) बेबायखौ (All of these) |

(w) एखन ASEAN नि सदस्य रास्ट्रोफोरनि सोंख्या खोनासे?

उ: 10 खन रास्ट्रो।

नोट: 2023 अनुसार ASEAN नि 10 खन पूर्ण सदस्य दं; तिमोर-लेस्ते (Timor-Leste) निरीक्षक (Observer) आसिल आरो सदस्य जालायनाय प्रक्रियायाव दें।

(x) ASEAN मा बोसोराव गथ’ नाय जालांगोन? H.S. ’18

: 1967 बोसोराव।

(y) चीन आ ओपन डोर पॉलिसी (Open Door Policy) ग्रहन खालामगोन। (Yes/No) H.S. 218

: Yes

(z) सुरुफोराव ASEAN नि सदस्य रास्ट्रो खोनासे आसिल? H.S. ’18

: 5 खन रास्ट्रो।

(aa) यूरोपियन यूनियन (European Union) नि प्रभावनि दुइ क्षेत्र लिर। H.S. ’17

: आर्थिक क्षेत्र (Economic Field) आरो सैन्य क्षेत्र (Military Field) |

(ab) 1962 बोसोराव भारत-चीन सीमा विवाद (India-China Border Dispute) मुख्य भाबे ______ आरो ______ आव जालांगोन। (Fill in the blanks) H.S. ’16

उ: अरुणाचल प्रदेश (Arunachal Pradesh) आरो लद्दाखनि अक्साई चिन (Aksai Chin in Ladakh) |

(ac) आग्रा शिखर सम्मेलन (Agra Summit) भारत आरो पाकिस्ताननि गेजेराव जालांगोन। बे समेलनाव जोगदान खालामनाय भारतनि प्रधानमन्त्री कुन आसिल?

: अटल बिहारी वाजपेयी (Atal Bihari Vajpayee) |

संक्षिप्त उत्तरनि सोंनायफोर (Short Answer Type Questions)

(a) भारत (India) आ कुन ASEAN (ASEAN) रास्ट्रोफोरजों मुक्त व्यापार चुक्ति (Free Trade Agreement – FTA) साइन खालामगोन? H.S. ’19

उ:

1. थाइल्याण्ड (Thailand)

2. सिंगापुर (Singapore)

(b) संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद (United Nations Security Council) नि सदस्य होनाय यूरोपियन यूनियन (European Union) नि दुइ रास्ट्रोनि मुं लिर।

उ: ब्रिटेन (Britain) आरो फ्रान्स (France)।

नोटः ब्रिटेन होननाय यूनाइटेड किंगडम (United Kingdom) खौ बुझे। 2020 बोसोराव ब्रेक्सिट (Brexit) नि उनाव यूनाइटेड किंगडम यूरोपियन यूनियननि सदस्य नाङा, नाथाय बे संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदनि स्थायी सदस्य होननायाव दं।

(c) यूरोपियन यूनियन (European Union) आ रास्ट्रोनि बायदि खामानि खालामो ने?

उः समायनि गेजेराव यूरोपियन यूनियन आ रास्ट्रोनि बायदि किछु खामानि खालामदों। सार्वभौम रास्ट्रोनि बायदि मोनसे लिखित संविधान (Written Constitution) नाङा, नाथाय बेनि निजर ध्वज (Flag), राष्ट्रगान (Anthem), स्थापना दिवस (Foundation Day) आरो मुद्रा (Currency) दें। बेनि सामान्य विदेश नीति (Common Foreign Policy) आरो रक्षा नीति (Defence Policy) यो दं।

(d) एशियानि (Asia) दुइ शक्तिशाली रास्ट्रोनि मुं लिर।

उः चीन (China) आरो जापान (Japan)।

(e) चीननि (China) नावा आर्थिक नीति (New Economic Policy) नि दुइ असुबिधा लिर।

उ:

1. बेरोजगारी (Unemployment) बारनाय।

2. आर्थिक असमानता (Economic Inequality) बारनाय।

(f) चीननि वर्तमान अर्थव्यवस्था (Present Economy) नियन्त्रित अर्थव्यवस्था (Controlled Economy) निफ्राय खायसे बेग्ला?

उ:

1. नियन्त्रित अर्थव्यवस्थायाव सार्वजनिक क्षेत्र (Public Sector) खौ गुरुत्व होगोन; नाथाय नावा आर्थिक नीतियाव निजी क्षेत्र (Private Sector) खौ गुरुत्व होयो।

2. नियन्त्रित अर्थव्यवस्थायाव विदेशी निवेश (Foreign Investment) निषेध आसिल; नाथाय नावा नीतियाव बेखौ अनुमति होयो।

(g) दितीय विश्वयुद्ध (Second World War) नि उनाव यूरोप (Europe) आ खायसे मुख्य चुनौतीफोरखौ साम्ना खालामगोन? उ:

1. यूरोपियन रास्ट्रोफोरनि एकता (Unity) आरो एकजुटता (Solidarity) नष्ट जालांगोन।

2. यूरोपनि सम्पूर्ण अर्थव्यवस्था (Economy) बोर क्षतिग्रस्त जालांगोन।

(h) नावा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक व्यवस्था (New International Economic Order – NIEO) उपरि संक्षेपै आलचना खालाम।

उः तृतीय विश्व (Third World) रास्ट्रोफोर वैश्विक आर्थिक आरो व्यापार बेबस्थाखौ सुधार खालामनो नावा व्यवस्था गथ’नायनि प्रयास खालामगोन। 1974 बोसोराव संयुक्त राष्ट्रसंघ (United Nations) आ NIEO घोषणा खालामगोन। इयार उद्देस्यफोर-

1. प्रत्येक रास्ट्रो आपुन आर्थिक आरो सामाजिक बेबस्थाखौ बाछायनो अधिकार लाबायो।

2. वैश्विक आर्थिक समस्याफोर समाधानाव समान भागीदारी।

3. प्राकृतिक सम्पद (Natural Resources) उपरि पूर्ण सार्वभौमत्व (Sovereignty) |

मोजां गोजान उत्तरनि सोंनायफोर (Medium Length Answer Questions)

(a) भारत (India) आरो चीन (China) नि गेजेराव विवादनि ब्रै कारण लिर।

उ:

1. भारत आ दलाई लामा (Dalai Lama) खौ आश्रय होगोन।

2. अन्तर्राष्ट्रिय सीमा विवाद (International Border Dispute) 1

3. 1965 आरो 1971 बोसोरनि भारत-पाक युद्धसमायाव चीन आ पाकिस्तान (Pakistan) खौ अस्त्र साहाय्य होगोन।

4. 1998 बोसोराव पाकिस्ताननि परमाणु परीक्षणाव (Nuclear Tests) चीननि सहायता।

(b) ASEAN (ASEAN) गथ’ नायनि ब्रै कारण लिर।

उ:

1. भियतनाम (Vietnam) आव संयुक्त राज्य अमेरिका (United States) नि हस्तक्षेप।

2. इण्डोनेशिया (Indonesia) आरो मलेशिया (Malaysia) नि विवाद समाधान।

3. कम्बोडिया (Cambodia), लाओस (Laos) आरो मलेशिया (Malaysia) नि राजनैतिक संकट।

4. चीन-विरोधी कठोर नीति।

(c) “यूरोपियन यूनियन (European Union) मोनसे राजनैतिक संगठन हिसाबै उफ्राबायो।” बुजाव।

उ: 1945 बोसोरनि उनाव यूरोप आर्थिक भाबे ध्वंस जालांगोन। 1948 बोसोराव यूरोपियन आर्थिक सहयोग संगठन (Organization for European Economic Cooperation) स्थापन्नाय जालांगोन। 1992 बोसोराव यूरोपियन यूनियन औपचारिक भाबे गथ’नाय जालांगोन। समायनि गेजेराव बेया आर्थिक संगठन निफ्राय राजनैतिक संगठन हिसाबै उन्नति खालामगोन। बेनि निजर ध्वज, राष्ट्रगान, मुद्रा आरो सामान्य विदेश नीति दं।

(d) ASEAN क्षेत्रीय मंच (ASEAN Regional Forum – ARF) नि सदस्य कुनफोर?

उ: 1994 बोसोराव ARF गथ’नाय जालांगोन। स्थापक सदस्यफोर इण्डोनेशिया (Indonesia), मलेशिया (Malaysia), फिलिपिन्स (Philippines), सिंगापुर (Singapore) आरो थाइल्याण्ड (Thailand) | उनाव ब्रुनेई (Brunei), भियतनाम (Vietnam), लाओस (Laos), म्यांमार (Myanmar) आरो कम्बोडिया (Cambodia) जोगदान खालामगोन।

(e) आर्थिक शक्ति हिसाबै चीननि उफ्रानायखौ संक्षेपै आलचना खालाम। H.S. ’15

उ: 1978 बोसोरनि आगोलाव चीन विश्वनिफ्राय बेग्ला आसिल। 1978 बोसोराव ओपन डोर पॉलिसी (Open Door Policy) ग्रहन खालामनायनि उनाव विदेशी निवेश बारगोन। कृषिक्षेत्रनि निजीकरण (Privatisation of Agriculture) कृषि उत्पादन बारायगोन। दैहिक समायाव चीन विश्वनि जोबोर उफ्रानाय आर्थिक शक्तिफोरनि मोनसे।

नोटः चीनखौ पूर्ण विकसित रास्ट्रो नोहों; बेया उफ्रानाय विकासशील अर्थव्यवस्था (Emerging Economy) |

(f) ASEAN (ASEAN) मानो? इयार थाम खुटा (Three Pillars) मा? H.S. ’17, ’19

उ: ASEAN दक्षिण-पूर्व एशियानि (Southeast Asia) रास्ट्रोफोरनि मोनसे संगठन। बेया 1967 बोसोराव बैंकक (Bangkok) आव स्थापन्नाय जालांगोन।

थाम खुटा-

1. ASEAN राजनीतिक-सुरक्षा समुदाय (ASEAN Political-Security Community)

2. ASEAN आर्थिक समुदाय (ASEAN Economic Community)

3. ASEAN सामाजिक-सांस्कृतिक समुदाय (ASEAN Socio-Cultural Community)

रचना खामानियाव उत्तरनि सोंनायफोर (Essay Type Questions)

(a) गुबुन शक्ति केन्द्रफोर (Alternative Centres of Power) उपरि संक्षेपै लिर।

उ: 1991 बोसोराव सोवियत यूनियन (Soviet Union) भांगोनायनि उनाव संयुक्त राज्य अमेरिका (United States) विश्वनि एकमात्र सुपरपावर जालांगोन। तथापि यूरोपियन यूनियन (European Union), ASEAN (ASEAN) आरो चीन (China) गुबुन शक्ति केन्द्र हिसाबै उफ्राबायो।

यूरोपियन यूनियन (European Union):

विश्वनि जोबोर धनी अर्थव्यवस्थाफोरनि मोनसे। यूरो (Euro) अमेरिकी डलार (US Dollar) खौ चुनौती होयो। फ्रान्स (France) आरो यूनाइटेड किंगडम (United Kingdom) संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदनि स्थायी सदस्य।

ASEAN रास्ट्रोफोर (ASEAN Countries):

1967 बोसोराव स्थापन्नाय जालांगोन। 2003 बोसोराव तीनि खुटा उपरि एकीकरण सुरु खालामगोन। बेया शक्तिशाली अंचलिक संगठन हिसाबै उफ्राबायो।

चीन (China):

द्रुत आर्थिक उन्नति आरो औद्योगिकीकरणनि जों चीन एशियानि आर्थिक वृद्धि चलायनो प्रमुख भूमिका लानाय खालामदों। बेया विश्वनि गुबुन शक्ति केन्द्र।

(b) भारत-चीन समपार्क (India-China Relations) उपरि नोट लिर।

उः भारत आरो चीननि समपार्क प्राचीन समायनिफ्राय दें। 1954 बोसोराव पंचशील चुक्ति (Panchsheel Agreement) साइन खालामगोन। तथापि,

1. दलाई लामा खौ आश्रय,

2. सीमा विवाद,

3. पाकिस्तानखौ अस्त्र सहायता,

4. परमाणु परीक्षणाव सहायता-

बेफोरनि कारणे समपार्क बिग्रागोन। नावा समायाव दुनो रास्ट्रोनि मोजां समपार्क विश्व शान्तिनि थाखाय जोबोर गुरुत्वपूर्ण।

(c) यूरोपियन यूनियन (European Union) नि प्रभाव क्षेत्रफोरखौ आलचना खालाम। H.S. ’16, 20

:

आर्थिक क्षेत्र (Economic Field): यूरो वैश्विक अर्थव्यवस्थायाव प्रभावशाली मुद्रा।

राजनैतिक आरो कूटनीतिक क्षेत्र (Political and Diplomatic Field): विश्व राजनैतिआव महत्त्वपूर्ण भूमिका।

सैन्य क्षेत्र (Military Field): जोबोर शक्तिशाली सैन्य क्षमताः फ्रान्स परमाणु शक्ति सम्पन्न रास्ट्रो।

अतः, अन्तर्राष्ट्रिय संगठन हिसाबै यूरोपियन यूनियन वैश्विक आर्थिक, राजनैतिक आरो सामाजिक फालांगायाव गुरुत्वपूर्ण स्थान दं।

Rabbi Masrur

A Thinker, Writer & Speaker.

 

Leave a Comment