AHSEC Class 12 Political Science Chapter 2 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 2 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव सोभियत संघनि बिसर्जन, दुई-गोहोनि विश्व बेबस्थानि जोबनाय, गोदान स्वतंत्र राष्ट्रफोरनि जौगानाय आरो विश्व राजनीति आव जादोंमोन गोदान सोलायनाय फोरनि सोमोन्दै फरायनो हायो।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 2 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🌍 दुई-गोहोनि विश्व बेबस्थानि जोबनाय
- 🇷🇺 सोभियत संघनि बिसर्जन
- 🏛️ सोभियत संघनि राजनैतिक बेबस्था
- 👥 गोदान स्वतंत्र राष्ट्रफोरनि जौगानाय
- 💰 Shock Therapy सोमोन्दै गोनां बिसय
- 🌐 सोभियत संघनि उनाव विश्व राजनीति
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🌍 द्विध्रुवीयता का अंत: गोनां बिसय
द्वितीय विश्व जुद्धनि उनाव विश्व राजनीति दुइ मुख्य गोहो—अमेरिका आरो सोभियत संघनि गेजेराव बिभाजित जादोंमोन। सोभियत संघनि बिसर्जननि उनाव बे दुई-गोहोनि विश्व बेबस्था जोबनाय जादोंमोन। बेनि उनाव विश्व राजनीति आव बांसिन सोलायनाय जादोंमोन।
बे अध्यायाव गोर्बाचेवनि सुधार, सोभियत संघनि बिसर्जननि कारण, स्वतंत्र राष्ट्रफोरनि जौगानाय, रूसनि भूमिका आरो Shock Therapy जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव सोभियत संघनि बिसर्जननि कारण आरो परिणाम खौ गोसारै बुजिनांगोन। गोर्बाचेवनि सुधार, सोभियत संघनि बिसर्जन आरो दुई-गोहोनि विश्व बेबस्थानि जोबनायनि गेजेरनि सोमोन्दोखौ बुजिनायाव परीक्षानि प्रश्न-फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 2 द्विध्रुवीयता का अंत Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise practice, Question Answer आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ नकल नखालामनानै नायाजों सोरजिनाय। Chapter जों सोमोन्दोगोनां बिसयफोरखौ गोरलै आरो स्पष्ट बड़ो रावजों फोसावनाय जादों। फरायसाफोरा जेनो सहजै बुजिनो आरो परीक्षायाव मोजां महरै फिननो हायो, बेनि थाखाय बिसयफोरखौ सुस्रांथि महरै दिहुननाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-कः गोदानि विश्वनि राजनैतिक बिजिरनाय (Contemporary World Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 2 Solutions Bodo Medium
आयाय 2: द्विध्रुवीयतायाव जोबनायनि (The End of Bipolarity)
निरबाचित सोंनाय आरो फिनायफोर (Selected Questions-Answers)
गोजान खामानियाव फिनाय सोंनायफोर (VSA) (Marks for each – 1)
(a) बर्लिन वालनि (Berlin Wall) गोलाव माप मा आसिल?
उ: 150 कि.मी.।
(b) बर्लिन वाल (Berlin Wall) खोनासे फोंगगोन?
उ: 1989 बोसोराव।
(c) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) गेजेराव कुन गणराज्यआ गिबि स्वतन्त्रता घोषणाखौ खालामगोन?
उः लिथुआनिया (Lithuania) |
(d) ‘शक थेरापी’ (Shock Therapy) मानो? H.S. ’15
उः समाजवादी ब्लकनि (Socialist Bloc) फोंगनायनि उनाव, पूर्व समाजवादी रास्ट्रोफोरखौ पूंजीवादी गणतांत्रिक रास्ट्रो (Capitalist Democratic States) आव रूपान्तरण खालामनो विश्व बैंक (World Bank) आरो अन्तर्राष्ट्रीय मुद्रा कोष (International Monetary Fund) द्वारा लानाय प्रक्रिया खौ विश्व राजनैतिआवशक थेरापी’ (Shock Therapy) होनना बुंनो जायो।
(e) CIS नि फुल फर्मा मा?
उ: कमनवेल्थ अफ इंडिपेन्डेन्ट स्टेट्स (Commonwealth of Independent States)।
(f) रासियाय (Russia) संयुक्त राष्ट्रसंघाव (United Nations) पूर्व सोवियत यूनियननि आसनखौ मा बोसोराव लाबागोन?
उ: 1991 बोसोराव।
(g) कोल्ड वारनि (Cold War) जोबनाय कुन रास्ट्रोनि फोंगनायजों चिह्नित जालांगोन?
उः सोवियत यूनियन (Soviet Union) |
(h) पूर्व सोवियत यूनियनआव (Soviet Union) खोनासे गणराज्य दं आसिल?
उ: 151
(i) बोल्शेविक कम्युनिस्ट पार्टीनि (Bolshevik Communist Party) गथ’ नायगिरि कुन?
उः भ्लादिमिर लेनिन (Vladimir Lenin) |
(j) सोवियत रासिया (Soviet Russia) खोनासे गथ’नाय जालांगोन?
उ: 1917 बोसोराव।
(k) न्यूक्लियर नन-प्रोलिफरेशन ट्रिटी (Nuclear Non-Proliferation Treaty) खोनासे साइन खालामगोन? H.S. ’15
उ: 1 जुलाई 19681
(l) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) फोंगनायनि उनाव विश्वाव कुन रास्ट्रो एकमात्र सुपरपावर जालांगोन?
उः संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) |
(m) दुनो सुपरपावरनि मुं लिर।
उः संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) आरो समाजवादी सोवियत रासिया (Soviet Russia) |
(n) अमेरिका (United States) आ जापाननि हिरोशिमा (Hiroshima) आरो नागासाकिआव (Nagasaki) एटमिक बम मा बोसोराव फेंगगोन?
उ: 1945 बोसोराव।
(०) वारसा पैक्ट (Warsaw Pact) खोनासे भांगागोन?
उ: 1991 बोसोराव।
(p) लेनिन (Lenin) बोल्शेविक कम्युनिस्ट पार्टीनि गथ’ नायगिरि आसिल ने?
उ: ओं (Yes)।
(q) सोवियत रासियानि (Soviet Russia) जेंनाय खोनासे जालांगोन?
उ: 1917 बोसोराव।
(r) द्विध्रुवीयता (Bipolarity) खोनासे जोबनाय जालांगोन?
उ: 1991 बोसोराव।
(s) सोवियत रासियाव सुधार कुननायगिरि कुन?
उः मिखाइल गोर्बाचेव (Mikhail Gorbachev) |
(t) सोवियत रासियानि (Soviet Russia) फोंगनायनि थाखाय थाखायग्रा कारण मा आसिल?
उः राष्ट्रपति मिखाइल गोर्बाचेव (Mikhail Gorbachev) आ 25 दिसेम्बर 1991 आव इस्तीफा होनायनि लोगोर्स सोवियत यूनियननि जोबनाय जालांगोन।
(u) कुन रास्ट्रोनि फोंगनायखौ दोस्रो विश्व पतन’ (Second World Collapse) होनना बुंनो जायो? H.S. ’19
उः सोवियत यूनियन (Soviet Union)।
(v) एकध्रुवीय रास्ट्रो (Unipolar State) मानो? H.S. ’17
उः एकध्रुवीय रास्ट्रो (Unipolar State) होननायनि माने, मोनसे रास्ट्रो जाहा सैन्य, राजनैतिक, आर्थिक आरो सांस्कृतिक भाबे विश्वनि गोबां रास्ट्रोफोरनि उपरि प्रभाव फारायो।
(w) सोवियत रासियाव (Soviet Russia) राजनैतिक आरो आर्थिक संकटखौ कुन सुजुग खालामगोन? H.S. ’16
उः मिखाइल गोर्बाचेव (Mikhail Gorbachev) |
गोजान फिनाय सोंनायफोर (Short Questions -Answers) (Marks Each – 2)
(a) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) भांगोनायनि थाखाय थाखायग्रा कारण मा आसिल?
उः ‘ग्लासनोस्त’ (Glasnost) आरो ‘पेरेस्त्रोइका’ (Perestroika) होननाय गोर्बाचेवनि सुधार कार्यक्रमफोर।
(b) ‘दोस्रो विश्व’ (Second World) मानो? H.S. ’14
उः पूर्व यूरोपनि (Eastern Europe) रास्ट्रोफोर, विशेषभाबे वारसा पैक्ट (Warsaw Pact) साइन खालामनाय रास्ट्रोफोरखौ ‘दोस्रो विश्व’ (Second World) बा ‘समाजवादी ब्लक’ (Socialist Bloc) होनना बुंनो जायो।
(c) गोर्बाचेव (Gorbachev) आ सुजुग खालामनाय दुइ सुधारखौ लिर। H.S. ’15, ’19
उ:
1. ग्लासनोस्त (Glasnost) – उन्मुक्तता (Openness) |
2. पेरेस्त्रोइका (Perestroika) – पुनर्गठन (Restructuring) |
(d) इतिहासाव ग्रेट गार्बेज सेल’ (Great Garbage Sale) मानो?
उ: रासियाव (Russia) राज्य-नियन्त्रित उद्योगफोर भांगोनायनि फालांगाव लगभग 90 प्रतिशत उद्योगखौ निजी कम्पनीफोरनि ओंखाराव बिक्रि खालामगोन। बे घटनाखौ इतिहासाव ‘ग्रेट गार्बेज सेल’ (Great Garbage Sale) होनना बुंनो जायो।
(e) सोवियत यूनियननि भांगोनायनि उनाव जालानाय दुइ रास्ट्रोनि मुं लिर।
उ: रासिया (Russia) आरो बेलारूस (Belarus) |
(f) शक थेरापी (Shock Therapy) नि दुइ नकारात्मक प्रभाव लिर।
उ:
1. सोवियत मुद्रा नि मुल्य खमगोन आरो रोजोनाय सामग्रिफोरनि दाम बारगोन।
2. समाजवादी आदर्शनि उपरि आधारित कल्याणकारी योजना (Welfare Schemes) फोजोबगोन।
(g) शक थेरापी (Shock Therapy) नि राजनैतिक परिणामफोर मा आसिल?
उ:
1. पूंजीवादी शासन बेबस्थानि (Capitalist System) प्रसार।
2. सोवियत व्यापार ब्लकनि (Soviet Trade Bloc) भांगोनाय।
3. नावा स्वतन्त्र गणराज्यफोरनि द्वारा CIS (Commonwealth of Independent States) गथ’नाय।
(h) कम्युनिस्ट शासननि जोबनायनि उनाव रिलिफ मेजर्स’ (Relief Measures) मानो?
उः सोवियत यूनियननि भांगोनायनि उनाव व पूंजीवादी बेबस्था ग्रहन खालामनायजों आर्थिक संकट जालांगोन। बे संकट निवारण खालामनो विश्व बैंक (World Bank) आरो अन्तर्राष्ट्रीय मुद्रा कोष (International Monetary Fund) द्वारा लानाय विशेष उपायफोरखौ रिलिफ मेजर्स’ (Relief Measures) होनना बुंनो जायो।
मोजां गोजान सोंनाय आरो फिनायफोर (Medium Length Question-Answers)
(a) भारत (India) आरो रासिया (Russia) नि गेजेराव मोजां समपार्क दं नामा? ब्रै कारण दिहा।
उः भारत (India) आरो सोवियत रासिया (Soviet Russia) नि गेजेराव मोजां समपार्क दं होनना बुंनो जायो, मानोना-
गिबि, रासिया (Russia) आ भारतखौ (India) आकाश अनुसन्धान (Space) आरो रक्षा थाखाय परमाणु ऊर्जा (Nuclear Energy) नि फील्ड आव सहयोग होगोन। नायबि, दुनो रास्ट्रोफोर व्यापार (Trade), विमान निर्माण (Aircraft Manufacturing) आरो मादक द्रव्यनि अवैध व्यापार (Illegal Trafficking of Narcotic Substances) नियन्त्रन खालामनो चुक्ति साइन खालामगोन। थाम्बि, ‘भारत-रासिया रणनीतिक चुक्ति, 2001’ (‘India-Russia Strategic Agreement, 2001’) नि गेजेराव 80 नि बेशि द्विपक्षीय चुक्ति (Bilateral Agreements) साइन खालामगोन। ब्रैबि, 2004 बोसोराव रासियानि राष्ट्रपति (Russian President) भारतखौ सोंनाय समायाव रक्षा (Defence), प्राविधिक (Technical) आरो आर्थिक (Economic) सहयोग जोहर खालामनो गुरुत्व होगोन।
(b) मानो सोवियत यूनियननि (Soviet Union) राइजो सोवियत बेबस्थाजों सन्तुष्ट नाङा आसिल? ब्रे कारण दिहा।
बा
मानो सोवियत यूनियन (Soviet Union) भांगोन? कारणफोरखौ आलचना खालाम।
उ: 1917 बोसोराव राजतन्त्र (Monarchy) नि सोलायनायनि उनाव मार्क्सवादी समाजवाद (Marxist Socialism) स्थापन्नाय जालांगोन। तथापि राइजो बे बेबस्थाजों सन्तुष्ट नाङा आसिल, मानोना-गिबि, राजनैतिक, आर्थिक आरो सामाजिक बेबस्थाफोर राइजोंनि फालांगाव जवाबदेही नाङा आसिल। बे बेबस्था नौकरशाही (Bureaucratic) आरो अधिनायकतान्त्रिक (Authoritarian) जालांगोन। नायबि, पार्टी नेताफोर सामान्य नागरिकनि निसा बेशि विशेष सुविधा लाबागोन, जाहाथे असन्तोष जालांगोन।
थाम्बि, संगठननि दुर्बलता आरो भ्रष्टाचार (Corruption) राइजोंनि असन्तोषनि कारण जालांगोन।
ब्रैबि, नेताफोर स्वेच्छाचारी (Autocratic) जालांगोन आरो राइजो आपुन दायित्वखौ उपेक्षा खालामगोन।
(c) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) भांगोनायनि प्रभाव अथवा परिणामफोरखौ संक्षेपै लिर। H.S. ’20
बा
सोवियत यूनियननि खण्डीकरणनि (Fragmentation) परिणामफोरखौ आलचना खालाम। H.S. ’14
उ: 1991 बोसोराव राष्ट्रपति मिखाइल गोर्बाचेव (Mikhail Gorbachev) नि इस्तीफानि उनाव सोवियत यूनियन भांगोन। बेनि परिणामफोर-गिबि, संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) विश्वनि एकमात्र सुपरपावर (Superpower) जालांगोन। नायबि, पूंजीवादी बेबस्था (Capitalist System) जोहर जालांगोन आरो समाजवाद (Socialism) नि उपरि राइजोंनि आस्था खमगोन। थाम्बि, गोबां नावा स्वतन्त्र रास्ट्रो गथ’ नाय जालांगोन। ब्रैबि, यूरोपियन यूनियन (European Union) नि निसा अन्तर्राष्ट्रीय गुटफोरनि गुरुत्व बारगोन।
(d) गोर्बाचेवनि (Gorbachev) सुधार नीतिफोरनि विशेषताफोरखौ परिखा खालाम।
उ: रासियन फेडेरेशनि (Russian Federation) राष्ट्रपति मिखाइल गोबर्बाचेव (Mikhail Gorbachev) आ रासियानि उन्नयननि थाखाय ‘उन्मुक्तता’ (‘Openness’/Glasnost) आरो पुनर्गठन’ (‘Restructuring/Perestroika) नामनि सुधार नीतिफोर ग्रहन खालामगोन। बे सुधारफोर पश्चिमी राजनैतिक चिन्ताधारा (Western Political Thought) आरो मुक्त बाजार अर्थव्यवस्था (Free Market Economy) नि फालांगाव गोथां होगोन। बे सुधारफोरनि प्रेरणाजों गुबुन जातीय गुटफोर स्वतन्त्रतार दाबी खालामगोन आरो राष्ट्रवादी आन्दोलन (Nationalist Movements) जोहर जालांगोन। गोर्बाचेव आ राइजोंनि गेजेराव सुधारर्फोरखौ न्यायसंगत भाबे बुजायनो असमर्थ जालांगोन, जाहाथे तिनि जनसमर्थन हारायगोन आरो इस्तीफा होनायखौ बाध्य जालांगोन। बेया सोवियत यूनियननि भांगोनायनि कारण जालांगोन।
(e) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) भांगोनायनि उनाव जालानाय नावा रास्ट्रोफोरनि राजनैतिक बेबस्थाफोरनि उपरि मोनसे साननाय नोट लिर। H.S. ’14
उ: 1991 बोसोराव समाजवादी सोवियत यूनियन भांगोनायनि उनाव गोबां नावा रास्ट्रो गथ’नाय जालांगोन। बे स्वतन्त्र रास्ट्रोफोर आपुन आकांक्षा फुरायनो बाल्टिक अंचल (Baltic Region) आरो पूर्वी यूरोप (Eastern Europe) नि फालांगाव जोगदान खालामनो सान्दों। बेनिखायनो गोबां रास्ट्रो NATO (North Atlantic Treaty Organization) नि सदस्य जालांगोन। मध्य एशियानि (Central Asia) रास्ट्रोफोर आपुन भौगोलिक स्थाननि लाभ लानानै रासियाजों निकट समपार्क राखिनायनि लोगोसे पश्चिमी रास्ट्रोफोर, चीन (China) आरो संयुक्त राज्य अमेरिका (United States of America) जों मोजां समपार्क गोथारखालामगोन।
रचना खामानियाव सोंनाय आरो फिनायफोर (Essay Type Questions-Answers)
(a) मानो गोर्बाचेव (Gorbachev) सोवियत रासियाव (Soviet Russia) सुधार नीतिफोर ग्रहन खालामनो बाध्य जालांगोन?
उ:
गिबि, पश्चिमी रास्ट्रोफोर सूचना प्रौद्योगिकी (Information Technology) आव जोहर उन्नति खालामगोन, जाबाय रासिया (Russia) बे फील्ड आव पिछाइयै थागोन।
नायबि, परमाणु शक्ति (Nuclear Power) आरो सैन्य अस्त्र निर्माणाव बोर भाग बजेट खर्च खालामनायनि कारणे अर्थव्यवस्था दुर्बल जालांगोन।
थाम्बि, 1979 बोसोराव सोवियत यूनियन आ अफगानिस्तान (Afghanistan) आव आक्रमण खालामगोन, जाहाथे उत्पादन खमगोन आरो प्रौद्योगिकीखौ पिछाइगोन।
ब्रैबि, उपभोक्ता सामग्रिफोरनि अभाव जालांगोन आरो खाद्यान्न आयात बारगोन।
बेनिखायनो आर्थिक उन्नयननि थाखाय गोर्बाचेव सुधार नीतिफोर ग्रहन खालामगोन।
(b) सोवियत यूनियननि (Soviet Union) भांगोनायनि कारणफोरखौ आलचना खालाम। H.S. ’15, ’17, ’19
उ:
गिबि, दोषपूर्ण नेतृत्त्व (Faulty Leadership) |
नायबि, प्रशासनिक बेबस्थायाव भ्रष्टाचार (Corruption)1
थाम्बि, गुबुन गणराज्यफोरनि गेजेराव राष्ट्रवाद (Nationalism) नि जेंना।
ब्रैबि, शक्ति विकेन्द्रीकरण (Decentralisation of Power) नि अभाव।
बोंगाबि, गोर्बाचेवनि ग्लासनोस्त’ (Glasnost) आरो ‘पेरेस्त्रोइका’ (Perestroika) सुधार निति।
(c) शक थेरापी (Shock Therapy) मानो? इयार परिणामफोर मा आसिल? समाजवाद (Socialism) निफ्राय पूंजीवाद (Capitalism) आव सोलायनायनि थाखाय बेया गोजान लाम आसिल ने?
उः समाजवादी ब्लकनि फोंगनायनि उनाव विश्व बैंक (World Bank) आरो अन्तर्राष्ट्रीय मुद्रा कोष (International Monetary Fund) द्वारा पूर्व समाजवादी रास्ट्रोफोरखौ पूंजीवादी गणतांत्रिक रास्ट्रो आव रूपान्तरण खालामनाय प्रक्रिया खौ शक थेरापी (Shock Therapy) होनना बुंनो जायो।
परिणामफोरः
1. विदेशी प्रत्यक्ष निवेश (Foreign Direct Investment) आरो मुक्त व्यापार (Free Trade) जेंनायजों बेरोजगारी समस्या खमगोन।
2. राजनीतिक आरो आर्थिक परिवर्तननि कारणे मुक्त व्यापार बेबस्था स्थापन्नाय जालांगोन, नाथाय बोर उद्योगफोर भांगोन।
3. स्वतन्त्र गणराज्यफोर पश्चिमी रास्ट्रोफोरजों चुक्ति खालामनो सुजुग लाबागोन।
4. आर्थिक उन्नयनाव बेया योगदान होगोन।
नकारात्मक प्रभावः
1. रासियानि अर्थव्यवस्था दुर्बल जालांगोन।
2. निजीकरण (Privatisation) नि कारणे बेरोजगारी जेंनाय जालांगोन।
3. खाद्यान्न अभावनि कारणे महँगाई (Inflation) बारगोन।
