Class 12 Political Science Chapter 11 Solutions Bodo Medium
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 11 Solutions Bodo Medium 2026–27-आव HS 2nd Year फरायसाफोरनि थाखाय बे अध्यायनि गोनां प्रश्न-फिननाय, फरायनाय सामग्रा आरो Revision Materials गोरलै बड़ो रावजों दिहुननाय जादों। बे अध्यायाव स्वाधीनतायाव भारतनि राष्ट्र-निर्माणनि चुनौती, देशनि एकीकरण, विभाजननि प्रभाव, शरणार्थी समस्या, भाषाय आधारित राज्य पुनर्गठन आरो राष्ट्रीय एकता जेरै गोनां बिसयफोरखौ गोरलै महरै बुजायनाय जादों।
📚 बेयाव मा मा मोननो हायो?
- 📖 Chapter 11 नि गोनां प्रश्न-फिननाय
- ⭐ परीक्षानि थाखाय गोनां प्रश्नफोर
- 📝 सानथाव आरो गोजोनाय प्रश्न-फिननाय
- 🇮🇳 राष्ट्र-निर्माणनि मुल चुनौतीफोर
- 💔 भारत विभाजननि प्रभाव
- 👥 शरणार्थी समस्या
- 🗺️ देशनि एकीकरण आरो रियासतफोर
- 🗣️ भाषाय आधारित राज्य पुनर्गठन
- 🏛️ लोकतान्त्रिक राष्ट्र-निर्माण
- 🤝 राष्ट्रीय एकता आरो अखण्डता
- 📚 Revision Materials
- 🎯 2026–27 परीक्षानि फरायनाय
🇮🇳 राष्ट्र-निर्माणनि चुनौती: गोनां बिसय
भारतआ 1947 आव स्वाधीन जादोंमोन। स्वाधीनतायाव भारतनि सामनायाव बांसिन गोनां चुनौतीफोरनि मोनसे जादों बिभिन्न जाति, भाषा, धर्म आरो क्षेत्रनि मानिसफोरखौ लोगोसे लाबोनानै मोनसे मजबूत राष्ट्र सोरजिनाय। भारत विभाजननि उनाव शरणार्थी समस्या आरो साम्प्रदायिक तनावआबो देशनि थाखाय गोदान चुनौती लाबोदोंमोन।
बे अध्यायाव रियासतफोरनि एकीकरण, सरदार वल्लभभाई पटेलनि भूमिका, भाषाय आधारित राज्य पुनर्गठन आरो राष्ट्रीय एकता जेरै गोनां बिसयफोरखौ फरायनो मोननो हायो।
🎯 परीक्षानि फरायनायखौ गोरलै खालाम
बे अध्यायनि फरायनाय समाव राष्ट्र-निर्माणनि मुख्य चुनौतीफोर, रियासतफोरनि एकीकरण आरो भाषाय आधारित राज्य पुनर्गठन खौ गोसारै बुजिनांगोन। विभाजननि प्रभाव आरो राष्ट्रीय एकता जों सोमोन्दोगोनां प्रश्नफोरखौ गोजोनै Revision खालामनायजों परीक्षायाव मोजां फिननाय फिननो सुबिदा जायो।
AHSEC Class 12 Political Science Chapter 11 Solutions Bodo Medium 2026–27-आ Chapter-wise Question Answer practice आरो Quick Revision नि थाखाय बाहायनो हायै सोरजिनाय सामग्रा।
🌟 गोरलै रावजों फरायसाफोरनि थाखाय सोरजिनाय सामग्रा
बे content-आ गुबुननि लेखानि नकल नखालामनानै गोदानै सोरजिनाय। रावखौ गोरलै आरो स्पष्ट खालामनाय जादों, जाहाते फरायसाफोरा राष्ट्र-निर्माणनि चुनौतीफोरखौ सहजै बुजिनो हायो। अध्यायजों सोमोन्दोगोनां गोनां बिसयफोरखौनो सामिल खालामनाय जादों।
बे सामग्रीआ Class Test, Unit Test, Pre-Board आरो HS 2nd Year Final Examination 2026–27 नि फरायनायनि थाखाय बाहायनो हायो।
भाग-खः स्वाधीनतार उनाव भारतनि राजनैतिक बिजिरनाय (Post Independent Indian Politics) (Marks: 50)
Class 12 Political Science Chapter 11 Solutions Bodo Medium
अध्याय – 11: राष्ट्र निर्माणनि हेंथा (Challenges of Nation-Building)
बाछनाय प्रश्न-उत्तर (Selected Questions-Answers)
गोजोनै समुह प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मुल्यांक – १)
(क) विभाजन (Partition) नि समयाव कुन दुइटा महानगरखौ साम्प्रदायिक आधाराव भाग खालामबाय?
उः लाहोर (Lahore) आरो कलकत्ता (Calcutta) |
(ख) स्वाधीन भारतनि प्रथम गृह मन्त्री (Deputy Prime Minister) कुन आसिल?
उः सरदार बल्लभभाई पटेल (Sardar Vallabhbhai Patel)|
(ग) भारतनि स्वाधीनतार समयाव मणिपुर (Manipur) नि राजा कुन आसिल?
उः महाराजा बोधचन्द्र सिंह (Maharaja Bodhchandra Singh)1
(घ) भारत विभाजननि बिफोर कुन दुइटा प्रान्त बिसेसभाबे प्रभावित जाबाय?
उः पंजाब (Punjab) आरो बंगाल (Bengal) |
(ङ) “Struggle for Survival” किताबखौ कुन बोसोराव प्रकाशित खालामबाय?
उः १९५२ बोसोराव।
(च) स्वाधीन भारतनि प्रथम प्रधानमन्त्री कुन आसिल?
उः पंडित जवाहरलाल नेहरू (Jawaharlal Nehru) |
(छ) 14-15 अगस्त १९४७ आ दुइटा राष्ट्र गथाय जाबाय- मोनसे पाकिस्तान (Pakistan), आरो आनखान कुन देश?
उ: भारत (India) |
(ज) स्वाधीन भारतनि दुसरा प्रधानमन्त्री कुन आसिल?
उः लाल बहादुर शास्त्री (Lal Bahadur Shastri) |
(झ) “दुइ-राष्ट्र सिद्धान्त” (Two-Nation Theory) नि अर्थ ब्याख्या खालाम।
उः धर्मनि आधाराव ब्रिटिश भारतखौ भारत (India) आरो पाकिस्तान (Pakistan) नामे दुइटा अलग राष्ट्राव भाग खालामनायखौ “दुइ-राष्ट्र सिद्धान्त” बोला जाय।
(ञ) हैदराबाद (Hyderabad) नि लुगुनफोरआ निजाम (Nizam) खौ विरोध खालामबाय मानो ?
उः निजामआ चासाबा आरो सामान्य लुगुनफोरखौ शोषण आरो उत्पीड़न खालामबाय, बेखायनो लुगुनफोरआ विरोध खालामबाय।
(ट) कुन रियासत (Princely State) आ सार्वभौमिक वयस्क मताधिकार (Universal Adult Franchise) आव समस्या सिर्जन खालामबाय?
उः मणिपुर (Manipur)।
(3) “Instrument of Accession” नि मुख्य प्रावधान मा मा आसिल?
उः बे सम्झौता अनुसार रियासतनि शासकफोरआ “Instrument of Accession” साइन खालामनायजों भारत संघ (Indian Union) जों निजेर राज्यखौ जोडाबाय।
(ड) जम्मू आरो कश्मीर (Jammu and Kashmir) नि महाराजाय खेबा तारिखाव “Instrument of Accession” साइन खालामबाय?
उ: ২৬ अक्टूबर १९४७।
(ढ) मुस्लिम लीग (Muslim League) खौ खेबा बोसोराव गथाय खालामबाय?
उः १९०६ बोसोराव।
(ण) राज्य पुनर्गठन आयोग (States Reorganisation Commission) खौ मानो गथाय खालामबाय?
उः भाषागत आधाराव राज्य सीमा पुनर्निर्धारण खालामनायनि थाखाय।
(त) “सीमान्त गांधी” (Frontier Gandhi) बोला जाय कुनखौ?
उः खान अब्दुल गफ्फार खान (Khan Abdul Ghaffar Khan) |
(थ) भारतनि संविधान सभा (Constituent Assembly) नि अध्यक्ष कुन आसिल?
उ: डॉ. राजेन्द्र प्रसाद (Dr. Rajendra Prasad) |
(द) विभाजननि समयाव भारतनि कुल जनसंख्यानि कति प्रतिशत मुस्लिम आसिल ?
उः लगभग २४ प्रतिशत ।
(ध) Cabinet Mission Plan नि अन्तर्गत गथाय खालामनाय अन्तरिम सरकार (Interim Government) नि मुण्डा कुन आसिल?
उः जवाहरलाल नेहरू (Jawaharlal Nehru) |
(न) भारतजों जोडानायनि आगोल Goa कुननि शासनाव आसिल?
उः पुर्तगाली (Portuguese) शासनाव।
(प) भारतनि कुन राज्यनि निजेर अलग संविधान (Constitution) आसिल?
उः जम्मू आरो कश्मीर (Jammu and Kashmir) |
(फ) २००० बोसोराव गथाय खालामनाय थाम राज्यनि मुं लिर।
उ: झारखंड (Jharkhand), छत्तीसगढ़ (Chhattisgarh), उत्तरांचल (Uttaranchal / Uttarakhand) |
(ब) भारताव भाषागत आधाराव गथाय खालामनाय प्रथम राज्य कुन?
उ: आंध्र प्रदेश (Andhra Pradesh) |
(भ) भारतखौ कुन आधाराव भाग खालामबाय?
उः धर्मनि आधाराव।
(म) स्वाधीनतार समयाव रियासतफोरनि मजाङाव बड़ राज्य कुन आसिल?
उ: हैदराबाद (Hyderabad) |
(य) “Pakistan will be created over my dead body.” बे उक्ति कुन दिहुन?
उः महात्मा गांधी (Mahatma Gandhi) |
(२) “राष्ट्र निर्माण” (Nation-Building) नि अर्थ मा?
उः मोनसे देशनि सामाजिक, राजनैतिक, आर्थिक आरो सांस्कृतिक क्षेत्रफोराव एकता आरो एकीकरण स्थापन खालामनाय प्रक्रिया खौ राष्ट्र निर्माण बोला जाय।
(ल) १९५६ बोसोरनि States Reorganisation Act अन्तर्गत गथाय खालामनाय मोनसे राज्यनि मुं लिर। H.S. ’18
उ: केरल (Kerala)।
(व) States Reorganisation Act खौ खेबा बोसोराव पास खालामबाय? H.S. ’17
उः १९५६ बोसोराव।
(श) तेलंगाना (Telangana) भारतनि कुन संख्या राज्य? H.S. ’15
उः २९ नम्बर राज्य।
(ष) भारतनि संविधाननि कुन अनुच्छेद (Article) आ जम्मू आरो कश्मीरखौ विशेष दर्जा दिहुन?
उ: अनुच्छेद ३७० (Article 370)1
(स) संविधान सभा (Constituent Assembly) नि मसौदा समिति (Drafting Committee) नि अध्यक्ष कुन आसिल?
उ: डॉ. बी. आर. अम्बेडकर (Dr. B. R. Ambedkar) |
(ह) भारतनि निर्वाचन आयोग (Election Commission of India) खौ खेबा स्थापित खालामबाय? आरो प्रथम मुख्य निर्वाचन आयुक्त कुन आसिल?
उः २५ जनवरी १९५०। प्रथम मुख्य निर्वाचन आयुक्त आसिल सुकुमार सेन (Sukumar Sen)।
(क्ष) कुन दुइटा केन्द्र शासित प्रदेश (Union Territories) खौ १९७२ बोसोराव पूर्ण राज्य दर्जा दिहुन? H.S. ’19
उः मणिपुर (Manipur) आरो त्रिपुरा (Tripura) |
(त्र) भारतनि संविधानखौ खेबा साइन खालामबाय आरो खेबानिफ्राय लागू जाबाय? H.S. ’19
उ: 26 नवेम्बर १९४९ साइन खालामबाय आरो ২৬ जनवरी १९५० निफ्राय लागू जाबाय।
समुह प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मुल्यांक – २)
(क) स्वाधीनतार उनाव भारतआ सोंनाय थाम हेंथा उनाय।
उः स्वाधीनतार उनाव भारतआ सॉनाय थाम हेंथा होनो-
(१) भाषागत, धार्मिक आरो सांस्कृतिक भिन्नता थानाय लुगुनफोरनि मजाङाव राष्ट्रीय एकता (National Unity) स्थापित खालामनाय ।
(२) गणतांत्रिक शासन (Democratic Governance) मजबूत खालामनाय।
(३) समग्र विकास (Overall Development) आरो सामाजिक न्याय (Social Justice) सुनिश्चित खालामनाय।
(ख) भारताव गणतंत्र (Democracy) स्थापित खालामनायनि थाखाय लानाय थाम उपाय उनाय। उ:
(१) संविधान (Constitution) आव मौलिक अधिकार (Fundamental Rights) सामिल खालामनाय।
(२) सार्वभौमिक वयस्क मताधिकार (Universal Adult Franchise) प्रदान खालामनाय।
(३) संसदीय गणतांत्रिक प्रणाली (Parliamentary Democratic System) ग्रहण खालामनाय ।
(ग) भारत विभाजन (Partition of India) नि दुइटा कारण उनाय।
उ:
(१) ब्रिटिशफोरनि “Divide and Rule” नीति।
(२) मुस्लिम लीग (Muslim League) नि साम्प्रदायिक राजनीति आरो “Two-Nation Theory”।
(घ) States Reorganisation Commission अन्तर्गत कति राज्य आरो केन्द्र शासित प्रदेश (Union Territories) गथाय खालामबाय?
उः १४ राज्य आरो ६ केन्द्र शासित प्रदेश।
(5) States Reorganisation Commission नि बिसि जों महत्वपुर्ण सिफारिस मा आसिल?
उः भाषागत आधाराव राज्य पुनर्गठन (Linguistic Reorganisation of States) |
(च) “Two-Nation Theory” आव सामिल थानाय दुइटा देशनि मुं लिर। H.S. ’18
उः भारत (India) आरो पाकिस्तान (Pakistan) |
मोजांलां दैरघोनि प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मुल्यांक – ४)
(क) रियासतफोरखौ भारत संघ (Indian Union) जों एकीकरण खालामनायाव सरदार वल्लभभाई पटेल (Sardar Vallabhbhai Patel) नि भूमिका आलोचना खालाम।
उः स्वाधीनतार समयाव भारताव लगभग ५६५ रियासत (Princely States) आसिल। बेफोरखौ भारत संघजों जोडानाय मोनसे जटिल खामानि आसिल। गृह मन्त्री (Home Minister) हिसाबे सरदार पटेलआ बे जिम्मेदारी लाबाय।
सि निजेर कूटनीतिक कौशल (Diplomatic Skill) आरो दृढ़ संकल्पनि जोराव शासकफोरखौ “Instrument of Accession” साइन खालामनो प्रेरित खालामबाय। बिसि रियासत स्वेच्छाय जोडाबाय, नाथाय कश्मीर (Kashmir), हैदराबाद (Hyderabad) आरो जुनागढ़ (Junagadh) नि थाखाय विशेष व्यवस्था लानाय जाबाय।
पटेलनि नेतृत्वआ भारतनि राजनीतिक एकता सुनिश्चित खालामबाय।
(ख) “Two-Nation Theory” समुखै आलोचना खालाम। H.S. ’16
उ: “Two-Nation Theory” अनुसार भारताव हिन्दू (Hindu) आरो मुस्लिम (Muslim) दुइटा अलग राष्ट्र आसिल। बे सिद्धान्तखौ मुस्लिम लीग (Muslim League) आगबढ़ाय बाय आरो मोहम्मद अली जिन्ना (Muhammad Ali Jinnah) राजनीतिकभाबे प्रस्तुत खालामबाय।
बे आधाराव अलग मुस्लिम राष्ट्र पाकिस्तान (Pakistan) नि मांग उठाय जाबाय। फिन ब्रिटिश सरकार (British Government) आ बे सिद्धान्तखौ मानि ल’ भारतखौ भाग खालामबाय।
रचना धर्मी प्रश्नोत्तरः (प्रत्येकनि मुल्यांक – ६)
(क) भारत विभाजन (Partition of India) नि परिणामफोर आलोचना खालाम। H.S. ’20
उः १९४७ बोसोरनि भारत विभाजननि बिफोर बिसि गम्भीर परिणाम जाबाय। साम्प्रदायिक दंगा (Communal Riots) आव लाख-लाख लुगुन मरा जाबाय।
शरणार्थी समस्या (Refugee Problem) अति गंभीर जाबाय, लाख-लाख लुगुन निजेर घर-बार एराय जाबाय। रियासतफोरखौ एकीकरण खालामनाय बड़ हेंथा जाबाय।
आर्थिक आरो सैन्य सम्पत्ति (Financial and Military Assets) भाग खालामनायाव जटिलता सृष्टि जाबाय। धर्मनि आधाराव भाग खालामनायखौ कारणे दुइयो देशाव साम्प्रदायिक भावना बढ़ाय जाबाय, जाहो भारत आरो पाकिस्तान (India and Pakistan) नि सम्बन्धाव दीर्घकालीन प्रभाव फेल खालामबाय।
(ख) माउन्टबेटेन योजना (Mountbatten Plan) नि मुख्य विशेषताफोर आलोचना खालाम।
उः १९४७ बोसोराव लर्ड माउन्टबेटेन (Lord Mountbatten) सत्ता हस्तांतरण (Transfer of Power) नि योजना प्रस्तुत खालामबाय।
बे योजना अनुसार भारतखौ भारत (India) आरो पाकिस्तान (Pakistan) दुइटा राष्ट्राव भाग खालामनाय आसिल। पंजाब (Punjab) आरो बंगाल (Bengal) नि सीमा निर्धारणनि थाखाय Boundary Commission गथाय खालामबाय।
सिलहट (Sylhet) आरो North-West Frontier Province आव जनमत संग्रह (Referendum) खालामबाय। रियासतफोरखौ कुन देशजों जोडानाय विकल्प दिहुन।
(ग) स्वाधीनतार समयाव भारतआ सोंनाय थाम गोजोन हेंथा वर्णन खालाम। H.S. ’15, ’19
उ:
प्रथम, भारतनि बड़ आकार आरो विविधता (Diversity) राष्ट्रीय एकता (National Unity) नि थाखाय हेंथा जाबाय।
द्वितीय, गणतांत्रिक शासन प्रणाली (Democratic System) स्थापित आरो मजबूत खालामनाय अति महत्वपूर्ण आसिल।
तृतीय, सामाजिक न्याय (Social Justice), आर्थिक विकास (Economic Development) आरो समानता (Equality) सुनिश्चित खालामनाय बड़ उद्देश्य आसिल।
बे हेंथाफोर समधान खालामनो संविधान (Constitution) आव बिसि प्रावधान सामिल खालामबाय, जाहो भारतखौ विश्वनि बिसि बड़ गणतांत्रिक देशफोरनि मोनसे बनाय दिहुन।
